کمردرد
توسط admin دذ ۱۹ مهر, ۱۳۹۱ دذ ۰۹:۵۴ قبل از ظهر | دسته‌بندی شده در آشنایی با بیماری ها | با ۰ دیدگاه

چگونگی عملکرد کمر

همانطور که می دانیم ستون فقرات از پایه جمجمه تا لگن خاصره کشیده شده است و شامل استخوان ها، ماهیچه ها و دیسک ها می باشد و همچنین نخاع و عصب هایی درون این استخوان ها قرار گرفته اند. ستون فقرات قابلیت حرکت دارند و بنابراین شما می توانید خم شوید یا بچرخید. هرقسمت از ستون فقرات دارای اسم خاصی می باشد. بخش بالایی پشت، گردن یا مهره گردنی نامیده می شود. ناحیه پشت قسمت دنده ها، ستون فقرات پشتی یا سینه ای و بخشی پایینی بین دنده ها و لگن، مهره های کمری نامیده می شوند. پایین ترین بخش پشت، استخوان های خاجی و دنبالچه است. این نواحی به آسانی روز اسکلت پشت مشخص هستند.

همانطور که در شکل ۱ دیده می شود، ستون فقرات استخوان های بلند و غیرقابل انعطافی نیستند، بلکه یک سری از استخوان های منفرد هستند که بر روی یکدیگر قرار گرفته اند و جمعاً به آن مهره ها گفته می شود و هر کدام را مهره می نامند.

توجه داشته باشید یک طرف مهره هلالی شکل و طرف دیگر نامنظم و دارای چندین زائده یا برآمدگی می باشد. در داخل بخش های هلالی از مهره بالایی تا پایینی کانالی وجود دارد که نخاع و ریشه های عصبی از میان آن عبور می کند.

رباط ها بافت های محکمی هستند که باعث می شوند تا استخوان ها در کنار هم نگه داشته شوند. دیسک های بین مهره ای نیز به عنوان یک جاذب شوک (جلوگیری از تغییرات شدید و به یکباره استخوان) عمل می کنند و اجازه حرکت کمی به استخوان می دهند.

ماهیچه ها

به جای یادگیری اسامی زیاد ماهیچه ها، آنها را به عنوان یک گروه در نظر بگیرید. زمانی که می ایستید یا می نشینید گروهی از ماهیچه ها، ستون فقرات را صاف نگه می دارند. بعضی از اینها سطحی و دقیقاً زیر پوست بوده و بعضی دیگر عمیق و مستقیماً به استخوان ستون فقرات (مهره ها) چسبیده اند. این ماهیچه ها عضله باز کننده نامیده می شوند. از همین گروه دو سری ماهیچه در ناحیه پشت قرار گرفته اند که یکی از ماهیچه های سرینی (عضلات باسن) هستند و دیگری عضلات پشت زانو هستند. ماهیچه های این گروه نقش مهم حمایتی داشته و برای قرار گرفتن وضعیت صحیح بدن ضروری می باشند.

ماهیچه های جلویی، ماهیچه های معدی یا شکمی نامیده می شوند. در صورتی که این ماهیچه ها قوی باشند فرد دارای اندام طبیعی و مناسبی خواهد بود. همچنین آنها کمر را نیز محافظت و حمایت می کنند.

نهایتاً ماهیچه هایی داخل بدن و در طرفین ستون فقرات قرار دارند. اکنون می خواهیم مفهوم ستون فقرات که دارای بخش های متحرک بوده و توسط گروه های ویژه ای از عضلات در پشت، جلو طرفین بدن حفاظت و حمایت می شود، را بیان می کنیم. تمام بخش ها مهم هستند و همه با هم کار می کنند تا حرکت و حفاظت که برای کمر ضروری است را فراهم کنند. اگر یک سری از ماهیچه ها ضعیف شوند و نتوانند کارشان را به خوبی انجام دهند، نظم و توازن کل سیستم دچار اختلال می شود. هر سه گروه از ماهیچه ها باید قوی باشند تا بتوانند مانع حرکات غیر طبیعی ستون فقرات شوند چرا که این حرکات غیرطبیعی باعث وارد شدن فشار بر رباط ها، دیسک های بین مهره ای و مفاصل می شوند. این ماهیچه ها موجب می شوند تا شخص صاف بایستد و دارای اندامی متناسب باشد.

استخوان ها

ساختار استخوانی تشکیل دهنده ستون فقرات منحصر به فرد می باشد. در واقع انواع حیوانات براساس وجود یا عدم ستون فقرات تعریف و طبقه بندی می شوند. پستانداران، پرندگان و خزندگان همه مهره دارند، زیرا آنها دارای ستون فقراتی شامل استخوان های مجزا هستند که توسط رباط ها و دیسک های بین مهره ای به هم متصل شده اند و طناب نخاع نیز از میان این استخوان ها یعنی کانال ستون می گذرد. به عبارت دیگر حشرات و خرچنگ ها مانند میگو بدون ستون فقراتند؛ زیرا استخوان پشتی ندارند. ستون فقرات یا استخوان پشتی باعث می شود که ما به طور عمودی بایستم، به هر طرف حرکت کنیم و بالاخره، نخاع و عصب ها که اعضاء بدن را به مغز متصل می کنند را حفاظت می کنند.

هر استخوان مهره به دو بخش جلویی و عقبی تقسیم می شود. بخش جلویی شامل استخوانی گرد، ضخیم و سفت می باشد که نقش اصلی آن حمایت است (شکل ۳ را ببنید). بخش عقبی شامل کانالی است که از یک پوشش استخوانی همراه با برآمدگی عصبی که زائد خارمانند نامیده می شود تشکیل یافته است. زوائد استخوانی عرضی نیز از هر دو طرف بیرون زدگی دارند. مجرای ستون فقرات پوشش محافظی را برای نخاع ایجاد می کند. ماهیچه ها به پشت و طرفین مهره ها می چسبند. جسم هر مهره به چهار ساختار بشقاب مانند کوچک مجهز می باشد (۲ تا در طرفین و نیز بالا و پایین). ۲ تای بالایی با ۲ تای پایینی مهره بالایی و ۲ تای پایینی با ۲ تای بالای مهره پایینی در ارتباط اند. این حالت باعث بوجود آمدن یک مفصل در هر طرف جسم مهره می شود. این مفاصل (مفاصل کوچک) حرکت بین هر قطعه از استخوان مهره ای را کنترل می کنند.

گرچه استخوان های مهره ای در ظاهر شبیه هم و قابل تشخیص اند اما استخوان های بخش های مختلف ستون فقرات مشخصات ویژه ای دارند. هفت مهره گردن از مهره های زیری خود کوچکتر هستند و فقط سنگینی سر را تحمل می کنند. مهره اول و دوم که به مهره اطلسی و آسه معروفند به پایه جمجمه متصل بوده و باعث یک سری حرکات (مانند تکان دادن سر به علامت توافق، چرخاندن آن به علامت مخالف) می شوند. مهره های پشتی که دوازده عدد می باشند، برای اتصال دنده ها جایگاه ویژه ای دارند. به علت اثر دنده ها، حرکت ناچیزی بین هریک از مهره ها رخ می دهد. فتق دیسک (بیرون زدگی یا لغزنده شدن دیسک) در نواحی پشتی ستون فقرات بسیار به ندرت اتفاق می افتد.

پنج مهره کمری بزرگترین و قوی ترین استخوان های مهره ای هستند. آنها سنگینی بالاتنه را تحمل می کنند و حتی حرکت را کنترل می کنند. این مهره ها و دیسک های بین آنها بیشترین فشار را تحمل می کنند. بیشترین فشار بر مهره پایینی وارد می شود. ۹۵ درصد از تمام مشکلات دیسکی در کل مهره ها در پایین ترین بخش از مهره های قابل حرکت، یعنی L4-L5 و L5-S1 دیده می شود. (L به کمر اشاره داشته و عدد نشان دهنده مکان مهره می باشد). پنج مهره کمر از یک تا پنج نامگذاری شده اند که از بالا شروع می شود. مهره های بخش های دیگر ستون فقرات نیز به همین شکل مشخص شده اند( شکل ۲ را ببینید).

استخوان خاجی سفت و سه گوش بوده و از طرفین به لگن چسبیده است. گرچه این استخوان سفت و محکم است اما از اتصال پنج استخوان مجزا به وجود آمده است. معروف ترین مفصل خاجی- خاصره ای، مفصل طرف ساکروم و مفصل استخوان سرینی لگن است (شکل ۱ و ۲ را ببنید).

یکی دیگر از استخوان های بسیار مهم استخوان کوچکی به نام دنبالچه می باشد.

شما می توانید به آسانی به انتهایی ترین بخش استخوان خاجی، زائده شاخ مانند کوچکی که به داخل انحنا یافته را احساس کنید. وقتی به نشیمن گاه ضربه ای وارد می شود باعث کبودی یا حتی شکستن این استخوان کوچک می شود که چندین هفته درد قابل ملاحظه ای را در پی خواهد داشت. بیشتر خانم ها بعد از زایمان به هنگام نشستن و برخاستن از صندلی متوجه حساس شدن دنبالچه می شوند.

در حدود ۲۰ درصد از مردم، در شکل و ساختمان مهره ها متفاوت اند. گاهی مهره ها شکل ناقصی داشته و یا دارای ۴ مهره یا ۶ مهره کمری هستند. استخوان خاجی ممکن است استخوان سفتی نباشد و بخش های بالایی آن ممکن است کمی جدا باشند. گاهی عقب ستون فقرات باز می مانند در نتیجه پوشش محافظت کننده طبیعی به وجود نمی آید. در بیشتر موارد، ناهنجاری ها باعث درد نمی شوند. اینها مواردی هستند که پزشکان به هنگام عکس برداری متوجه آن می شوند. رباط ها بندهای محکم و سفتی هستند که استخوان ها را به هم متصل می کنند (شکل ۴ را ببینید). دو رباط بزرگ در ستون فقرات وجود دارد که استخوان های مهره ای را به هم پیوند می دهد. رباطی که در جلوی مهره است رباط طولی پیشین و رباطی پشتی که در جلو طناب نخاع قرار دارد رباط پسین نامیده می شود. این رباط حرکت بین مهره را کاهش داده و باعث ثبات دیسک بین مهره ای می شود. رباط های کوچک متعددی اتصال بخش های دیگر مهره ها را فراهم می کنند (باعث بخش های دیگر مهره ها می شوند).

مفاصل

مفاصل کوچک در پشت مهره ها قرار دارند که حرکت بین مهره ها را کنترل می کنند. ضربه ناگهانی و شدید از هر طرف خصوصاً یک حرکت چرخشی باعث سوزش و تورم آنها می شود. اگر به طور نادرست خم شوید یا به یک طرف بچرخید این مفاصل دچار تورم می شوند. با ماساژ کمر می توان درد و اسپاسم کمر را تسکین داد. مفصل کوچک هرگز جابه جا نمی شود اما ممکن است روی خودش قفل شود. ژیمناست ها قابلیت انعطاف پذیری در این مفصل ها را به مقدار زیادی تقویت می کنند.

دیسک بین مهره ای

دیسک بین مهره ای بین دو مهره قرار دارد. سطح هریک از آنها به شکل ساختمان سنگی نازکی است که از ماده غضروف مانندی ساخته شده است و انتهای صفحات هر یک از مهره ها را محافظت می کند. خارج و کنار مهره یک رباط ضخیم وجود دارد که لبه دو مهره را به یکدیگر متصل می کند.

دیسک که از نظر آناتومیکی Nucleus Pulposus نامیده می شود بخش مرکزی را پر کرده و فقط یک سوم کل ساختار را شکل می دهد. هسته از ماده محکم و ژلاتین مانندی ساخته شده که می تواند فشارهای وارده از هر طرف را جذب کرده و فشارهای شدید را تحمل کند و بدون هیچگونه آسیبی تغییر شکل دهد و زمانی که فشار برطرف شد، می تواند به حالت اول برگردد. این توانایی در اثر وجود آب زیاد می باشد. برای مثال اگر یک بالن را پرواز آب کنید، می تواند به هر شکلی که می خواهید درآید گرچه تغییر شکل می دهد اما حجم آن تغییر نمی کند.

بخش مرکزی دیسک توسط فضای محدودی احاطه شده است. ایستادن، خم شدن، دویدن، پریدن و بلند شدن، به داخل فضای دیسک فشار می آورد. دیسک نیز نسبت به فشارهای جانبی و وارده از هر طرف واکنش نشان داده، متورم شده، و به رباط های حمایت کننده نیز فشار وارد می کند. اما وقتی فشار برطرف می شود، دیسک به اندازه طبیعی برگشته و به تدریج تورم فیبروزهای حلقوی آن نیز برطرف می شود. وقتی به جلو خم می شوید، بخش جلویی مهره ها به طرف یکدیگر حرکت کرده و دیسک به عقب فشرده می شود. در حالیکه وقتی به عقب خم می شوید عکس آن اتفاق می افتد و دیسک به جلو فشرده می شود.

توضیح مهم دیگر این است که هر دو مهره به یکدیگر متصل شده و به شکل یک واحد یا گروه در می آیند. هر واحد شامل دیسک بین مهره ای، مهره، صفحات انتهایی، مفصل ها، رباط ها که به مهره ها متصل شده اند، می باشد. حرکت یکی بر بخش های دیگر اثر می گذارد و آسیب یک بخش باعث آسیب کل سیستم می شود. بنابراین گرچه کمردرد ممکن است به علت آسیب مفصل، لغزش دیسک یا پارگی رباط باشد، اما کل مجموعه یا واحد دچار آسیب می شود.

یکی ویژگی های مهم دیسک، حجم آب آن (۸۵ درصد) است. متأسفانه با افزایش سن حجم آب کاهش می یابد. این فرایند در بیست سالگی شروع شده و در چهل سالگی حجم آب دیسک ۷۰ درصد کاهش می یابد. به این معنی که دیسک توانایی مقاومت در برابر فشار و برگشت به اندازه طبیعی را از دست می دهد. اگرتوجه کرده باشید قبل از چهل سالگی اگر قد خود را در صبح اندازه بگیرید ۱ اینچ بلندتر از زمانی است که در شب اندازه می گیرید. فشارهای ثابت بر دیسک در اثر نشستن و برخاستن باعث می شود که مقداری از آب داخل دیسک به بیرون تراوش کند. زمانی که در شب در رختخواب خوابیده اید فشار برطرف شده و آب به عقب درون دیسک وارد می شود و دیسک به حالت انبساط در می آید. گرچه انبساط هر دیسک به تنهایی بسیار کم است اما زمانی که آب تعدادی از دیسک ها باهم افزایش می یابد، افزایش ارتفاع دیسک بسیار حائز اهمیت می شود.

دسیک لغزنده، متورم یا پاره شده به این معنی است که فیبروزهای حلقوی راهی برای فشارهای داخلی باز کرده اند و اجازه داده اند تا بخش یا تمام هسته مرکزی به طرف عقب یا کنار بروند. درنتیجه ریشه عصبی که در مقابل فضای دیسک قرار دارد در اثر برآمدگی دیسک فشرده می شود. این فشار نه تنها دردناک است، بلکه می تواند باعث بروز مشکلات عصبی مهمی شود. درباره این موضوع بعداً بیشتر توضیح خواهم داد.

عصب

بیلیون ها سلولی که مغز را تشکیل دهند توسط عصب ها (که اطلاعات محیط اطراف را به مغز می آورند تا پردازش شده و سپس دستورالعمل لازم برای پاسخگویی مناسب را به انواع ماهیچه می فرستند) به هم مرتبط شده اند.

این سیستم از مراکز حسی (چشم ها، گوش ها، بینی، زبان)، نخاع با ریشه های عصبی اش که باعث می شوند تا احساس در دست ها و پاها به وجود آیند، و همچنین عصب هایی که باعث فعالیت ماهیچه ها می شوند تشکیل شده است.

از هر بخش بین مهره ای یک ریشه عصب از نخاع به بیرون منشعب شده و به سمت هدف نهایی خود یعنی یک ماهیچه مخصوص، استخوان، مفصل یا سطح پوست می رود. هر ریشه عصبی براساس جایی که خارج می شود شماره بندی می شود. برای مثال ریشه عصبی L4 از بین مهره L4 و L5 خارج می شود و ریشه عصبی L5 از بین مهره L5 و S1 خارج می شود (شکل ۶). وقتی دیسک دچار تورم (فتق) می شود پایه عصبی که از پشت و بین دو مهره عبور می کند فشار می آورد. درنتیجه دیسک متورم که دیسک L4-5 را مبتلا کرده می تواند به ریشه عصبی L5 فشار وارد می نماید. همچنین دیسک متورم L5-S1 می تواند به ریشه عصبی S1 فشار آورد. ۹۵ درصد از تمام دیسک های متورم (فتق دار) در L4، L5 و L5، S1 اتفاق می افتد. اگر دیسک های متورم در L4 و L5 اتفاق بیفتد به ریشه عصبی L5 فشار وارد می شود و اگر تورم در L4 و S1 بروز کند ریشه عصبی S1 مبتلا می شود.

در کودکی نخاع از جمجمه تا پایین ترین بخش ستون فقرات کشیده می شود. هنگامیکه کودک رشد می کند نخاع خود به خود کوتاه شده و در بزرگسالی فقط تا L1 ادامه می یابد.

عوامل کمردرد

درد در ناحیه پایین کمر

درد در ناحیه پایین کمر در اثریک مشکل مکانیکی در بخش پایینی پش به وجود می آید و به پارگی دیسک یا گرفتگی عصب مربوط نمی شود. کمردرد ممکن است به علت التهاب مفصل، سفتی ماهیچه های حمایت کننده، آرتریت یا بیماری های موضعی بدن که باعث فشار بر اسکلت یا استخوان های حمایت کننده می شوند باشد. فهم ما از مکانیزم واقعی درد در قسمت پایین کمر هنوز کامل نیست اما می دانیم که رباط ها، ماهیچه ها و استخوان ها دارای عصب های کوچکی هستند که هر آسیب یا التهابی در این عصب ها منجر به درد موضعی می شود. اسپاسم عضله که انقباض دردناک عضله است، اغلب مرتبط با درد در ناحیه کمر است. اینکه آیا اسپاسم ماهیچه علت درد است و یا نتیجه درد است هنوز مورد بحث است.

درد پا (درد سیاتیک)

عصب سیاتیک عصب اصلی پا و بزرگترین عصب بدن می باشد. آسیب این عصب باعث درد در ناحیه کمر یا کفل ها شده و سپس به ساق پا، کف و انگشتان پا کشیده می شود. به طور کلی، این درد در اثر فشار به ریشه عصب که به علت تورم یا پارگی دیسک بین مهره ای می باشد به وجود می آید.

پنج ریشه عصبی مختلف در ناحیه کمر و نزدیک به استخوان خاجی، عصب سیاتیک را تشکیل می دهند. تورم دیسک در هر یک از این نواحی منجر به درد در طول این عصب می شود. درد سیاتیک می تواند همراه یا بدون درد کمر باشد. دیسک متورم با فشار بریک عصب در ناحیه بالاتر مانند L2-L3 یا L3-L4 ممکن است باعث درد در بخش جلویی ران شود. این نوع درد به نئوریت فمورال معروف است زیرا ریشه های عصبی موجود در عصب ران دچار بیماری می شوند.

گرفتگی یا سفتی ساق پا

سومین نوع درد که در ارتباط با بیماری کمر می باشد در اثر ایستادن یا راه رفتن طولانی بوجود می آید و به گرفتگی یا سفتی عضلات ساق پا معروف است. این درد با نشستن یا استراحت سریعاً تسکین می یابد. این درد به علت انقباض ستون فقرات، باریک شدن نخاع و مجرا بوجود می آید. افرادی که این بیماری را دارند، در هنگام قدم زدن اگر خم شوند، دچار درد می شوند. آنها قبل از شروع درد قادرند مسافت طولانی راه بروند. این نوع درد از درد در پای افرادی که نارسایی گردشی دارند، متمایز است و تفاوت دارد. بی حسی ساق پا، احساس مورمور شما در اثر خواب رفتگی یا بی حسی کف پا مربوط به تنگی نخاعی می باشد.

معمولاً کمر درد از طرف بیمار به صورت مبهم برای پزشک توصیف می شود اما پزشک برای کمک به بیمار صفات درد و علایم را برای بیمار تشریح می کند. فقط پزشک می تواند با پرسش های دقیق بفهمد که درد در کمر متمرکز شده یا در نواحی دیگر پخش می شود، درد در یک طرف نسبت به طرف دیگر بیشتر است یا خیر. مکان اصلی درد ممکن است ناحیه باسن باشد. ممکن است درد به پایین پا، ران یا کف پا کشیده می شود. همچنین به ناحیه لگن، به طرف جلو شکم گسترش می یابد. درد ممکن است درد مبهمی باشد که می آید و می رود. فشار و استرس مطمئناً آن را تشدید می کند. این درد ممکن است مبهم، کم و متناوب باشد اما شخص را از پا در نمی آورد. برعکس ممکن است شدید، آزاردهنده یا دردی شبیه به کشیدن چاقو باشد که شخص دیگر نمی تواند حرکت کند. اغلب بیماران می گویند از شدت درد با دست و زانوها حرکت کرده و نمی توانند بایستند.

معمولاً به علت فشار برعصب سیاتیک درد به پایین به طرف پا و زیر زانو کشیده می شود. این نوع درد پا سیاتیک نامیده می شود. همانطور که قبلاً ذکر شد سیاتیک اغلب به علت بیرون زدگی دیسک به طرف عقب به وجود می آید و باعث فشار بر پایه های عصب می شود.

بعضی دردها ممکن است فقط در صبح بروز کنند، زمانی که از رختخواب بلند می شوید. در آن موقع احساس درد و سختی در ناحیه کمر کرده که بعد از یک دوش آب گرم و بعد از مدتی قدم زدن تسکین می یابد. این علایم مربوط به آرتریت می باشد.

بعضی دردهای دیگر فقط با ایستادن یا راه رفتن بروز می کنند و با نشستن و خوابیدن تسکین می یابند. سفتی ران ها نیز ممکن است به همین علت باشد. بعد از مقداری راه رفتن درد آنقدر شدید می شود که باید بایستد و استراحت کند. قبل از اینکه راه رفتن را ادامه دهید اجازه دهید درد کاملاً تسکین یابد. اشخاص مسن غالباً از این گونه دردها شکایت می کنند که در اثر باریک شدن مجرای مهره ای در ناحیه کمر به وجود می آید و به تنگی نخاعی معروف می باشد و باعث فشار بر پایه های عصبی و منجر به درد می شود. گاهی دردهایی در کمر احساس می شود که مربوط به این ناحیه نمی باشد. بیماران مبتلا به سنگ کلیه یا ناراحتی های دیگر کلیه دچار درد در ناحیه کمر می شوند. بیماری هایی مانند بیماری پروستات، رحم یا حتی عفونت و تورم ریه ها باعث کمر درد می شوند. در حملات قلبی بازوی چپ دچار درد می شود. درد کیسه صفرا در شانه راست بروز می کند.

ایستادن نادرست، مهمترین علت کمر درد

از اتاق بالت گرفته تا میدان رژه نظامی بدن تحت فشار است. شخص با شنیدن این کلمات (سربالا، شانه ها عقب، شکم تو) سعی می کند راست بایستد، شخصی که به عنوان مدل است ممکن است با قرار دادن کتاب بر روی سرش راه برود یا یک فرد در جهان سوم ممکن است با دسته ای هیزم بر روی سرش راه برود.

می خواهم وضعیت بدن را در حالت نشسته، ایستاده و خوابیده توضیح دهم.

در هر صورت این پشت شماست که وضعیت بدنتان را تعیین می کند.

در تمام لحظات ستون فقرات بالاتنه را حمایت می کند و هنگام ایستادن، نشستن، خم شدن و چرخیدن و بلند شدن دائماً به آن فشار وارد می شود. تنها زمانی که پشت استراحت می کند و فشارها و دردها کاهش می یابند، زمانی است که خوابیده اید. اگر به طور صحیح نخوابید ممکن است پشت نتواند به خوبی استراحت کند و بعد از مدتی قادر نیست که وظیفه اش را به خوبی انجام دهد. در این هنگام مشکلات و آسیب ها شروع می شوند.

وضعیت صحیح بدن باعث کاهش فشار بر کمر می شود. این حالت فشار وارده بر ستون فقرات را در نواحی وسیعی منتشر کرده و به ماهیچه ها اجازه می دهد که در هنگام کار نیز استراحت کنند. حرکات آهسته نسبت به حرکات ناگهانی و نادرست فشار کمتری را به ماهیچه ها وارد می کنند.

وقتی می ایستید، پشت از پایه جمجمه تا لگن در یک وضعیت بخصوصی قرار می گیرد. وقتی از پشت به ستون فقرات نگاه می شود، صاف به نظر می آید. در بیشتر اشخاص ستون فقرات از پایه جمجمه تا زمین بدون انحراف عرضی می باشد.

با این حال گاهی ستون فقرات به یک طرف منحرف شده یا ممکن است ناحیه پشتی به یک طرف و ناحیه کمری در جهت مخالف آن منحرف شود. این انحراف یا خمیدگی به کژپشتی (انحنای جانبی ستون فقرات) معروف است که بیشتر در نوجوانان ۱۰ تا ۱۹ ساله و درنتیجه رشد غیرطبیعی رخ می دهد.

ناهنجاری های مادرزادی استخوان یا فلج ماهیچه ای به ندرت منجر به کژپشتی می شوند. خمیدگی های سخت همراه با جابه جایی جانبی با بستن یا جراحی درمان می شوند. در بیشتر موارد با نگاه کردن به پشت شخص زمانی که ایستاده و به جلو خم می شود می توان کژپشتی را تشخیص داد. برای تعیین میزان واقعی انحنا عکس برداری با اشعه X لازم است.

از طرف دیگر اگر از کنار به ستون فقرات طبیعی نگاه کنیم سریعاً می فهمیم که ستون فقرات صاف نیست. مهره گردنی به جلو آمده، مهره های پشتی به عقب کشیده شده اند و مهره کمر به جلو و استخوان خاجی به عقب خم شده است و به آسانی مشخص می شود که هر خمیدگی (انحراف) برعکس حالت بالایی خود است. این انحناها فشارهای ناشی از وزن، بلند شدن و خم شدن را پخش می کنند.

این خمیدگی ها ممکن است بیش از حد باشند. یعنی انحنای گردن به طور مشخص افزایش یافته باشد، ایجاد گوژپشتی شده باشد، شانه ها گرد شده و مهره های کمر با پیشرفت فرورفتگی ستون فقرات جبران شود و باعث می شود استخوان خاجی برآمده و تقریباً افقی شود. این خمیدگی های بیش از حد به جای حمایت و کمک به تحرک ستون فقرات، فشارهای زیادی را در سراسر ستون فقرات خصوصاً ناحیه کمری وارد می آورند. این فشارها سرانجام مفصل ها، دیسک ها، ماهیچه ها و رباط ها که ستون فقرات را حمایت می کنند از پا در می آورد و در نتیجه منجر درد، سفتی و ناراحتی قابل توجهی شوند. ممکن است بپرسید آیا ستون فقرات کاملاً صاف است؟ جواب منفی است زیرا اگر ستون فقرات کاملاً صاف باشد، دچار بعضی مشکلات خواهید شد. به خاطر دارید که خمیدگی های طبیعی حرکت را آسان و ستون فقرات را در انجام وظایفش حمایت و محافظت می کنند. افرادی که به علت فشار یا آسیب گردنی دچار اسپاسم ماهیچه ای شده اند گردنی صاف دارند و انحنای طبیعی گردن را از دست داده اند مگر اینکه اسپاسم ماهیچه ای برطرف شود. صافی مهره های گردن با معاینات فیزیکی و عکس برداری (اشعه X) از گردن مشخص می شود. زمانیکه ماهیچه های ناحیه کمر دچار اسپاسم می شوند انحنای طبیعی کمر از بین می رود.

به طور خلاصه ارتباط بخش های مختلف بدن به یکدیگر را وضعیت بدن می گویند. سر، ستون فقرات و لگن اجزاء اصلی بدن می باشند. وضعیت مناسب بدن نشان می دهد که این ارتباط دارای هماهنگی سالم و درستی است. وضعیت نامناسب بدن به این معنی است که این ارتباط از حالت طبیعی خارج شده و درنتیجه این ناهماهنگی، فشارهای غیرطبیعی به ستون فقرات وارد می شود.

متأسفانه بدن انسان مکانیزمی ندارد تا بدن را در هنگام بروز اختلالات و ناهماهنگی ها از کار کردن متوقف سازد. اما بدن با علائم هوشیار دهنده دردناک واکنش نشان می دهد تا شما را آگاه کند که بعضی بخش ها دچار اشکال شده است.

با ایستادن نادرست و انحنای شدید (کوژپشتی) فشار به طور نامتعادل در طول مهره ها و دیسک ها پخش می شود. بناراین یک بخش، پیش از موقع مقرر فرسوده می شود. متأسفانه نمی توانیم بخشهای ستون فقرات را جایگزین یا عوض کنیم. بنابراین وقتی بخشی از پشت فرسوده یا دچار آسیب می شود باید به ناچار از آن استفاده کنیم. وضعیت صحیح بدن مانند ایستادن صحیح این فرسودگی و تباهی را به تأخیر انداخته و برای سالهای زیادی پشت شما سالم می ماند.

شما می توانید در بیشتر موارد به خودتان کمک کنید. به طور صحیح بایستد و فشارهای غیرطبیعی روی نواحی ضعیف را برطرف کرده و مقدار سنگینی را تنظیم کنید و دارای یک زندگی فعال و سالمی شوید. اما نیاز به تلاش بسیار، صحیح ایستادن و انجام ورزشهای روزانه دارد. در بخش های بعدی کتاب چگونگی انجام این کار را برای شما توضیح خواهم داد.

وضعیت صحیح بدن از بروز بسیاری از مشکلات جلوگیری کرده و عدم آن منجر به درد و ناراحتی می شود. در حقیقت من و بسیاری از متخصصات کمر معتقدیم که اکثریت کمردردها مربوط به وضعیت نادرست پشت می باشد. همه ما می دانیم که بعضی اشخاص هنگام ایستادن خم می شوند اما هنوز دچار کمردرد نشده اند. آیااین عمل در این افراد منجر به کمردرد نمی شود؟ چرا خواهد شد، زیرا اثرات ایستادن نادرست کم کم انباشته می شود و در مدتی فشارهای غیرطبیعی به تدریج اجزاء درگیر را فرسوده می کنند. قبل از ابتلا به این دردها باید هوشیار باشید. به طور صحیح و درستی ماهیچه هایی را که ستون فقرات را حمایت می کنند تقویت کنید.

استنوزیس مهره ای

همانطور که قبلاً توضیح دادم، گرفتگی مهره کمر که به علت باریک شدن مجرای ستون فقرات در ناحیه کمر به وجود می آید و باعث فشار بر پایه های عصب می شود، منجر به کمر درد، درد سیاتیک، شبه لنگی (گرفتگی عضلات ساق پا) یا هر سه آنها می شود. به طور کلی باریک شدن (گرفتگی) درنتیجه تورم زیاد مفاصل (آرتروز) و فاسد شدن دیسک های متورم می باشد. این موارد ممکن است در یک یا چندین بخش اتفاق بیفتد. گرفتگی می تواند فقط در L4 و L5 یا از L1 تا استخوان خاجی ادامه یابد. افراد مبتلا به تحلیل مهره ای مزمن (Spondyiolisthesis) استعداد ابتلا به باریک شدن فضای داخل مهره ای همراه با علائم گرفتگی را خواهند داشت. گاهی مجرا به طور ارثی کوچکتر از حد طبیعی می شود. در این صورت افراد آمادگی بیشتری برای ابتلا به تنگی مجرا دارند. تنگی ستون فقرات عموماً در افراد بالای ۶۰ سال اتفاق می افتد. ابتدا ممکن است علائم آن مبهم باشد. نخست شخص دچار کمر درد شده و در هنگام راه رفتن احساس سنگینی در پشت ران ها می کند و سرانجام در اثر گرفتگی عضلات ساق پا در حین راه رفتن دچار درد می شود. با نشستن و یا استراحت درد تسکین می یابد. عکس العمل های زانو و قوزک پا کم یا به کلی از بین می رود. با وجودی که ممکن است شخص لرزش های کمی را احساس کند اما این حس ها طبیعی می باشند. غالباً بیماران از بی حسی پاها شکایت می کنند. اما وقتی پزشک آنها را معاینه می کند به طور طبیعی همه چیز را حس می کنند. بالا بردن پا به طور مستقیم مشکلی را به وجود نمی آورد. تا زمانیکه استنوزیس پیشرفت نکرده باشد، ماهیچه ها قدرت خود را حفظ می کنند. با وجودیکه یافته های کلینیکی بسیار جدی نیستند اما درد وجود دارد. وقتی با معاینات فیزیکی سالم که همراه آنها درد وجود دارد، مواجه می شویم (دردی که با راه رفتن و ایستادن ایجاد می شود اما با استراحت از بین می رود)، شک به ناراحتی در پشت می بریم. آزمایشات ویژه ای مانند اسکن CAT و MRI یا میلوگرام می توانند گرفتگی ستون فقرات را نشان دهند. این آزمایشات در بخش آزمایشات و درمان توضیح داده خواهد شد.

اولین درمان برای گرفتگی ستون فقرات برنامه ورزشی مخصوص کمر و استعمال داروهای ضد التهاب می باشد. بیماران به انجام فعالیت هایی که نیاز به راه رفتن یا دویدن زیاد ندارد مانند شنا، دوچرخه سواری، گلف تشویق می شوند. استخرهای بزرگ از وارد شدن فشار بر کمر جلوگیری می کنند و درد را تسکین می دهند. اگر با وجود همه این درمان ها بازهم درد وجود داشته باشد با جراحی می توان درد را تسکین و فشار روی عصب ها را برطرف کرد. این جراحی با عنوان Decompression Laminectomy معروف است. این روش را با جزئیات بیشتر در بخش درمان توضیح خواهیم داد.

بیماری مادرزادی

بیماری های مادرزادی ستون فقرات به ندرت منشأ کمر درد هستند. خوشبختانه نارسایی های مادرزادی مانند نخاع دوشاخه (Spinal Bifida) بسیار کم اتفاق می افتد.

بیماری های مادرزادی ستون فقرات که منجر به تشکیل غیرطبیعی استخوان می شوند منشأ یا علت کمردرد نیستند. همانطور که قبلاً گفتیم ممکن است ستون فقرات فرد به جای ۵ مهره کمری ۶ یا ۴ مهره داشته باشد. گاهی پایین ترین مهره کمر کاملاً و یا به صورت جزئی با استخوان خاجی اتصال برقرار می کنند و گاهی نیمی از مهره شکل می گیرد یا حتی دو مهره با یکدیگر متصل می شوند. وقتی قوس های عصبی L5 و S1 به هم متصل نشوند، منجر به نخاع دوشاخه (Spinal Bifida) می شود. عکس برداری (اشعه X) از این نواحی، این ناهنجاری ها را مشخص می کند. اما خوشبختانه بیشتر آنها دارای انحرافات ناچیز بوده و منجربه درد نمی شوند.

کمردرد می تواند بوسیله دو بیماری تکاملی (رشدی) مرتبط با هم ایجاد شود. این بیماری ها Spondyiolysis، Spondyiolisthesis (جابه جا شدن مهره ای پایین کمر یا تحلیل مهره ای) می باشند. گرچه تلفظ کلمات مشکل به نظر می رسند اما ترسناک نمی باشند.

تحلیل مهره ای (Spondyiolysis)

اگر کلمات را به اجزاء آن تجزیه کنیم معنی آن آشکار و مشخص می شود.

Spondyio به مهره استخوانی اشاره می کند و Lysis به معنی جدایی و تحلیل می باشد. بنابراین این کلمه به معنی تحلیل مهره استخوانی می باشد. تحلیل یا جدایی در لبه استخوان بین مفصل های کوچک پیشین و پسین اتفاق می افتد (شکل ۱۱ را ببنید). از آنجائیکه بخش های بین مفصلی در هر دو طرف هر مهره وجود دارند، تحلیل یا شکست می تواند در یک یا هر دو لبه استخوان اتفاق بیفتد. در این صورت منجر به بی ثباتی آن ناحیه می شود و هر حرکتی باعث درد شدید در آن ناحیه خواهد شد. شکاف یا جدایی استخوان در اثر فشارهای شدید یا ایستادن طولانی یا در نتیجه صدمات سخت مانند شکستگی استخوان به وجود می آید. بنابراین، دو نوع تحلیل مهره ها (Spondyiolsis) وجود دارد. یکی تحلیل مهره ای حاد که درنتیجه یک آسیب یا حادثه می باشد و دیگری تحلیل مهره ای مزمن که در مدت طولانی و در اثر فشارهای دائمی، استخوان شکاف بر می دارد.

شکستگی و تحلیل مهره ای را می توان توسط عکس (اشعه X) تشخیص داد. خوشبختانه تحلیل مهره ای حاد را می توان به سادگی و با نتایج خوب، با پوشیدن کمربند در حدود ۶ تا ۸ هفته درمان کرد.

تحلیل مهره ای مزمن غافلگیر کننده تر است. یک شکاف واقعی در نتیجه فشارهای دائمی بر بخش های بین مفصلی به وجود می آید که باعث می شود لبه استخوان به آرامی جدا و شکافته شود. دردهای مربوط به تحلیل مهره ای مزمن مبهم بوده و معمولاً شدید نیستند و کلاً در کمر متمرکز می شوند و یا حتی ممکن است به کفل ها و ران ها کشیده شوند، اما سیاتیک واقعی زیر زانو معمولاً نشان داده نمی شود. علایم تمایل دارند به صورت دوره ای بروز کننده اما نهایتاً دوره هایی خیلی دردناک ایجاد می کنند که با معاینه و عکس قابل تشخیص می باشد.

تحلیل مهره ای مزمن به طور معمول در مهره L5 اتفاق می افتد. درمان آن همانند درمان تحلیل مهره ای حاد است؛ باید تا زمانی که درد فروکش کند از کمربند استفاده کرد و برنامه ورزشی خاص را انجام داد. بیماری های مزمن احتمالاً به طور کامل بهبود نمی یابند اما شخص معمولاً می تواند به خوبی و بدون درد کارهایش را انجام دهد. من به آنها توصیه می کنم که تمرینات اصلی را انجام دهند و از بلند کردن چیزهای سنگین و یا فشار بر کمر اجتناب کنند. در بعضی موارد علی رغم مراقبت های ویژه و توانایی انجام فعالیت های طبیعی، دچار درد می شوند. در اینجا می توان بین دو استخوان یک استخوان پل قرار داد. Bonefusion (اتصال استخوان) در بین مهره انجام می شود و باعث می شود که حرکت بین دو مهره و درد را برطرف می کند. در غیر این صورت آخرین مرحله جراحی می باشد.

در مورد کلمه Sondyiolisthesis (جابه جا شدن مهره های پایین کمر) می دانید که Spondyio به معنی مهره استخوانی و Lis thesis به معنی لغزش یا جابه جایی است. وقتی کلمات کنار یکدیگر قرار می گیرند به معنی جابه جایی مهره های پایین کمر می شوند. لغزش ممکن است کم باشد یا مهره کاملاً جابه جا شود که این حالت به ندرت اتفاق می افتد.

دلیل دیگر کمردرد که بسیار دشورا و پیچیده است به نام Pseudo Spondyio listhesis می باشد که لغزش یا جابه جایی یک مهره روی مهره دیگر می باشد. بخش های بین مفصلی شکسته یا دچار شکاف نمی شوند اما کشیده و باریک می شوند (مانند کشیدن یک تافی). با این کشیدگی مهره به آرامی به جلو لغزیده می شود. جابه جایی مهره به طور کاذب (PseudoSpondyiolisthesis) متفاوت از Spondyiolisthesis (جابه جایی مهره پایین کمر) می باشد و در آن شکاف واقعی به وجود نمی آید و در افراد مسن بالاتر از ۶۰ سال اتفاق می افتد. به طور کلی (جا به جایی مهره به طور کاذب) مهره چهارم روی مهره پنجم قرار می گیرد. این ناحیه دچار بی ثباتی شده به این معنی که در جایی که لغزش اتفاق افتاده است حرکات غیرعادی بروز می کند که منجر به کمر درد و پادرد می شود. به علاوه مجرای باریک شده و علائمی همانند تنگی ستون فقرات نشان داده می شود.

(استئوپوروز) پوکی استخوان

هر روز یک مقاله یا مطالبی در روزنامه ها، مجله ها، رادیو و تلویزیون درباره بیماری پوکی استخوان گفته می شود. این یک بیماری مهم برای زنان در زمان یائسگی می باشد و در مردان به ندرت اتفاق می افتد، و مربوط به اختلالات هورمونی می باشد. در زمان یائسگی میزان استروژن (هورمون زنانه) کاهش می یابد و عدم ترشح این هورمون باعث پوکی استخوان می شود. قبل از پیشرفت پوکی استخوان این هورمون را مورد آزمایش قرار می دهند. برای فهم بهتر این کلمه را به اجزاء آن را تجزیه می کنم. شما می دانید که Osteo (استئو) به معنی استخوان بوده و Porosis (پوروز) شبیه کلمه Porous به معنی منفذ می باشد، این همان مشکلی است که در استخوان ها در یائسگی به وجود می آید. در جوانی استخوان متراکم و سخت است اما در یائسگی با کاهش سریع استروژن استخوان ها نازکتر و تراکم کمتری پیدا می کنند و قدرت خود را از دست می دهند. این استخوان ها آمادگی بسیاری برای شکستن داشته یا در اثر فعالیت های طبیعی فشار زیادی به آنها وارد می شود. در اثر این فشارها ارتفاع مهره کاهش می یابد. هرچه شخص مسن تر می شود قد او نیز کوتاه تر می شود. زیرا وقتی استخوان ها تحت فشار قرار می گیرند ارتفاع تمام اعضاء بدن کم می شود. باریک شدن فضای دیسک نیز دلیل مهمی برای کوتاهی ستون فقرات می باشد. بخش جلویی استخوان ها بیشتر دچار سقوط می شوند. بنابراین به شکل گوه می شود به طوری که جلوی استخوان ها باریک تر و عقب آن پهن تر می شود و این شکل در چندین استخوان مجاور (در مهره های پشتی با صدری وابسته به قفسه سینه) اتفاق می افتد و منجر به کوژپشتی یا خمیدگی می شود که این حالت در کمر زنان پیر بیشتر دیده می شود. نه تنها این مورد باعث زشتی اندام می شود، بلکه باعث درد شدید و بی ثباتی نیز می شود. ۶۵ درصد از بمیاران به علت فشارهای تدریجی دچار این شکستگی شده و هیچ دردی را احساس نمی کنند.

سال های زیادی این بیماری قابل درمان نبود اما با تحقیقات فراوان و مطالعات پزشکی، راه های درمانی مناسبی نه فقط برای کسانی که از این بیماری رنج می برند بلکه برای آنهایی که ممکن است به طور پنهانی این بیماری در بدنشان پیشرفت کند را ارائه داده اند. برای فهم درمان پوکی استخوان توضیح حجم استخوان ضروری است.

مهره استخوانی از رشته های باریک و سفتی ساخته شده که به ترابکولا معروف می باشد. ترابکولا از ماده پروتئینی به نام کلاژن ساخته شده است. کلسیم و مواد معدنی دیگر در این فیبرهای کلاژن رسوب کرده و آنها را قوی و محکم می سازند. ترابکولاها توسط یک ماده سیمانی به نام ماتریکس به یکدیگر متصل می شوند. ترابکول ها توسط سلول های زنده استخوانی پر شده اند. سلول های استخوانی ویژه ای به طور مداوم بخش های فرسوده و بدون استفاده ترابکولا را جذب کرده و سلول های استخوانی دیگر استخوان های جدید و سالمی می سازند. در یائسگی استخوان ها بیشتر تحلیل می روند و ساخته نمی شوند. بنابراین به جای اینکه محکم تر و سخت تر شوند باریک تر می شوند، زیرا هر استخوان دارای ترابکولای کمتری می شود. این تخلخل یا فقدان ماده استخوانی توسط عکس برداری (اشعه X) از ستون فقرات مشخص می شود در آنجا کاهش تراکم استخوان به وضوع دیده می شود.

زمانی که پزشکان پوکی استخوان را به عنوان یک بیماری شناختند، احساس کردند این بیماری به علت کمبود شدید و طولانی کلسیم در رژیم غذایی به وجود آمده است. باریکی استخوان در عکس را به علت عدم کلسیم می دانستند. به زنان توصیه می کردند که از مکمل های کلسیم به مقدار زیادی استفاده کنند. متأسفانه مقدار زیاد کلسیم در رژیم غذایی برای زنان مسن مفید و مؤثر نبود. استخوان ها لاغر و ضعیف شده و در معرض فشار قرار داشتند. حتی ستون فقرات این زنان دچار انحنای زیادی بود. دردها مداوم و شدید بودند. طرح بعدی برای درمان این بیماری مهم استفاده از فلوراید بود. حتی بچه های کوچک می دانند که شستن دندان ها با فلوراید از پوسیدگی جلوگیری کرده و دندان ها را را تقویت می کند. چون دندان ها شبیه استخوان ها هستند، تصور می شد که شاید فلورایدها بتوانند به پوکی استخوان ها کمک کنند. به هزاران زن مبتلا به استخوان های لاغر فلوراید داده شد. به نظر می رسید که کمی مفید واقع شده است، زیرا استخوان ها در عکس ضخیم و قوی تر دیده می شوند اما ترابکولا هنوز نازک بوده و به طور محکم به یکدیگر نچسبیده اند و سلول های استخوانی ماده جدیدی نساخته اند. بالاخره به رژیم غذایی استروژن اضافه کردند. اگر بعد از یائسگی استروژن همراه با کلسیم، ویتامین D و فلوراید داده شود کیفیت استخوان خوب باقی می ماند. تجویز استروژن به زنان مبتلا به پوکی استخوان غلظت استخوان بهبود یافته و میزان شکستگی، سقوط مهره ها و درد کاهش می یابد. متأسفانه دادن استروژن به زنان پیش از یائسگی خطرناک بوده و آنها را مبتلا به سرطن رحم و پستان می کند. قبلاً برای مصرف استروژن با متخصص بیماری های زنان و پزشک امراض داخلی مشورت می کردند. با این وجود، این ترکیبات هنوز هم مصرف می شوند اما به طور آزمایشی بوده و تأثیرات آن هنوز ثابت نشده است. پیشگیری همیشه بهتر از درمان است و این موضوع برای زنان پیش از یائسگی مهم است.

قطعاً استعداد خانوادگی در ابتلا به پوکی استخوان نقش بسیار مهمی دارد. اگر ماد یا مادربزرگتان مبتلا به پوکی استخوان هستند، شما نیز استعداد ابتلا به آن را دارید. اما مأیوس نشوید زیرا می توانید به خودتان کمک کنید. شما نمی توانید کاملاً از این بیماری جلوگیری کنید اما می توانید آن را کنترل کنید. به خاطر داشته باشید که استخوان یک بافت زنده و متحرک است که مدام جذب و تولید می شود. شما می توانید با انجام تمریناتی مانند قدم زدن، دویدن، دوچرخه سواری و غیره از لحاظ فیزیکی استخوان ها را تقویت کنید. درنتیجه بیشتر از آنکه استخوان جذب شود ساخته می شود و فرآیند پوکی استخوان را به تأخیر می اندازد.

ورزشی برای سلامتی استخوان ضروری بوده و از ابتلا به پوکی استخوان در آینده جلوگیری می کند.

مصرف مکمل های کلسیم از کمبود کلسیم جلوگیری می کند. مقدار لازم کلسیم برای زنان و حتی مردان mg 1500 در روز می باشد.

زنان تشویق می شوند تا از نظر پوکی استخوان بررسی شوند، حال یائسه باشند یا نباشند. آزمایشاتی مانند آزمایش خون، عکس (اشعه X) مخصوص که غلظت استخوان را اندازه گیری می کند، و نیز بررسی سوابق خانوادگی و مطالعه درباره عادات غذای انجام می گردد. درنتیجه این بررسی ها پزشک می تواند تشخیص دهد که آیا شخص به پوکی استخوان مبتلا است یا نه و احتمال بروز آن را بررسی می کند و حتی مهمتر از آن اینکه بهترین درمان چه خواهد بود.

آرتریت

یکی دیگر از عوامل کمردرد آرتریت می باشد. آرتریت به معنای عفونت مفصل است. چندین نوع آرتریت وجود دارد که عبارتند از استئوآرتریت، روماتوئید آرتریت و سپتیک آرتریت. علایم این بیماری ها یکی است اما عامل ایجاد آنها می تواند متفاوت باشد. سفتی استخوان و درد مفاصل از علایم این بیماری ها است. درمان این بیماری ها نیز متفاوت است. بعنوان مثال برای درمان آرتریت عفونی (سپتیک آرتریت) از آنتی بیوتیک استفاده می شود و برای درمان روماتوئید آرتریت می توان از کورتن ها و داروهای ضد التهابی استفاده کرد.

بارداری و کمردرد

اکثریت زنان در طول حاملگی دچار کمردرد نمی شوند اما تعدادی از آنان از کمردرد رنج می برند. در طول این سال ها من هزاران زن بارداری که از کمردرد شکایت داشتند را درمان کردم.

حاملگی تغییرات ویژه ای را در بدن به وجود می آورد. تغییرات هورمونی اولیه که می تواند باعث خواب آلودگی، خستگی و بیماری صبح (بیماری که با حالت تهوع در صبح همراه است) گردد. پایداری عضلاتی که ستون مهره ها را حمایت می کنند را کم می کند. با پیشرفت حاملگی، جنین بزرگتر شده در نتیجه شکم نیز بی تناسب بزرگ می شود. برای جبران آن زن به عقب خم می شود و انحنانی ستون فقرات افزایش یافته و فشارهای زیادی بر کمر وارد می شود (شکل ۱۳ را ببینید). در پایان حاملگی هورمون ها، رباط هایی را که استخوان های لگن را به یکدیگر متصل می کند، نرم کرده و مجرای زایمان را برای تولد نوزاد آماده می کنند. این هورمون ها بر روی رباط های مهره ها نیز اثر می کنند. اگر رباط ها زیاد کشیده شوند، باعث افزایش فشار بر ماهیچه ها و مفصل های کمر می شوند. این افزایش فشار باعث درد شده و گاهی به دیسک آسیب می رساند.

بسیاری از زنان در هفته های آخر حاملگی از درد منتشره پاها شکایت می کنند. این نوع درد سیاتیک ممکن است به علت فشاری که بچه به عصب وارد می کند باشد و یا ممکن است به علت تورم یا پارگی دیسک در اثر فشار شدید به کمر باشد. متأسفانه اگر درد شدید باشد، تنها درمان آن استراحت می باشد. به جز اشخاصی که دچار فتق (بیرون زدگی) یا پارگی دیسک شده اند، بعد از تولد نوزاد درد آرام می شود. در افراد مبتلا به فتق دیسک یا پارگی دیسک درد هفته ها یا حتی ماه های زیادی ادامه می یابد. گاهی دیسک جابه جا شده نیاز به جراحی دارد.

با انجام ورزش هایی قبل، در طول و بعد حاملگی می توانید از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری کنید. پزشک متخصص زنان برای حاملگی بی خطر و زایمان آسان تر، تقویت ماهیچه های بدن را ضروری می دانند. باید پیش از زایمان در کلاسهای ورزشی شرکت کنید.

بسیاری از زنان باردار می گویند که می ترسند که تمرینات ورزشی را انجام دهند، چون می ترسند به نوزادشان خصوصاً در سه ماهه آخر حاملگی صدمه ای وارد شود.

ورزش هایی در وضعیت درازکش همراه با تغییرات ناچیز برای جنین ایمن بوده و برای کمر مادر بسیار مفید هستند. قبل از شروع تمرینات با پزشک متخصص مشورت کنید و برای انجام تمرینات به طور منظم به او مراجعه نمائید.

آیا زمانی که نوزاد متولد می شود مشکلات بیشتر می شود؟ ممکن است اینطور نباشد. در طول زایمان فشار زیادی بر استخوان های دنبالچه وارد می شود. گاهی این استخوان آنقدر متورم و حساس می شود که هنگام نشستن یا برخاستن از صندلی دچار مشکل می شوید. من بیمارانی داشتم که هنگام زایمان دچار شکستگی استخوان دنبالچه شده بودند، اما این اتفاق بسیار نادر می باشد. معمولاً درد با گذشت زمان، استفاده از یخ، اجتناب از وارد آوردن فشار آن با نشستن روی بالشت درد برطرف می شود. داروهای ضد التهاب مانند آسپرین یا ایبوپروفن برای تسکین درد نیز مفید هستند. گرچه آسیب دنبالچه باعث درد و ناراحتی می شود اما مشکل حاد و شدیدی نمی باشد. اگر درد خیلی شدید شود و با زندگی طبیعی فرد تداخل نماید می توان آن را خارج ساخت.

درد ارجاعی از مکان دیگر

چه وقت کمردرد، کمردرد نیست؟ وقتی منشأ آن جای دیگر باشد. قبلاً مثال هایی از درد راجعه که منشأ آن بخش های دیگر بدن مثل قلب، کلیه، کیسه صفرا بود را توضیح دادیم و نیاز به تکرار ندارد. چگونه می توانیم دردهایی را که در کمر احساس می شوند اما منشأ آنها ستون فقرات نیست را تشخیص دهیم.

چطور می توانیم این گونه دردها را توضیح دهیم؟ این یک پدیده کاملاً پیچیده و غیرقابل فهم است اما اصل قضیه این است که ممکن است دو یا چند عصب که پیام را به مغز می برند مسیر مشترکی داشته باشند. تمام این پیام ها در مغز تفسیر می شوند و ممکن است بعضی اطلاعات مجزا تفسیر نشوند. به علاوه عصب های بخش های مختلف بدن ممکن است به یک محل مغز بروند که این موضوع خود باعث اشتباه می شود. بنابراین شخصی که در معرض حمله قلبی قرار دارد دچار درد در قفسه سینه می شود و در بازوی چپ نیز احساس درد می کند. زیرا هر دو عصب از یک محل عبور کرده و تحریک یکی باعث تحریک دیگری می شود.

درد ارجاعی در پشت علائمی شبیه علائم کمردرد دارد. آسیب بخش های مجاور مانند کلیه ها، رحم و پروستات باعث کمردرد می شود.

چندین سال پیش بیماری به علت کمردرد به مطب من مراجعه کرد و با چندین معاینه فهمیدم که او دارای کمری طبیعی و سالم است اما درد او منشأ دیگری دارد. برای مثال یک مرد ۴۰ ساله مبتلا به دردکمر و باسن شده بود به طوری که در شب ها از درد بیدار می شد. تنها راه تسکین درد، حمام گرم بود. وضعیت کمر در هنگام راه رفتن مناسب بود و وقتی از او خواستم که بچرخد و روی ستون فقرات خم شود دردی را احساس نمی کرد. وقتی به آهستگی به پشت او دقیقاً زیر دنده ها ضربه زدم، درد را احساس کرد. او مبتلا به عفونت کلیه شده بود. پزشک امراض داخلی برای تسکین درد آنتی بیوتیک های مناسبی را تجویز کرد و خوشبختانه عفونت کلیه نیز برطرف شد.

در موردی دیگر، خانم مسنی که از درد سیاتیک در پای راست شکایت می کرد به مطب من مراجعه کرد. شروع درد چند هفته ای بیش نبود اما به قدری شدید شده بود که به سختی راه می رفت. همچنین از بی حسی و دردهای دائمی و سوزن سوزن شدن در پا شکایت می کرد. او عکس هایی را به مطب آورد که تغییرات مفصلی ملایمی را در مهره کمر نشان می داد. در هنگام معاینه بخش های سفتی در کمرش احساس کردم. پای راستیش سردتر از پای چپش بود که گاهی این حالت سیاتیک دیده می شود. مهمتر از همه نبض پای راست به سختی احساس می شد در حالیکه نبض پای چپ طبیعی بود. این علائم یک نارسایی (اختلال) در گردش خون را نشان می داد. وقتی آزمایشات انجام شد، فهمیدم که یکی از رگ های خونی در پای راست دچار گرفتگی شده و برطرف کردن این انسداد درد را تسکین داد.

فشارهای روانی بر کمر

بعضی پزشکان معتقدند که ۸۰ درصد از کمردردها مربوط به روان تنی یا استرس می باشند، اما به عقیده من ۸۰ درصد از کمر دردها در اثر مشکلات ساختاری حرکتی می باشد و فقط ۲۰ درصد از آنها توسط فشارهای روانی به وجود می آیند. من اهمیت استرس که منجر به درد می شود را نادیده نمی گیرم، اما معتقدم که اختلاف بسیاری بین فشارهای فیزیکی که بر آناتومی کمر اثر می گذارد و فشارهای روانی که به علت مشکلات مربوط به روانشناسی به وجود می آیند منجر به درد می شوند وجود دارد.

کلمه فشار معانی بسیاری دارد و من در ارتباط با کمر درد آن را تعریف می کنم: فشارهای فیزیکی و فشارهای روانی. درک این نوع فشارها آسان است. همه ما به طور فیزیکی بر بدنمان فشار می آوریم. مانند بلند کردن چیزهای سنگین، چرخیدن زمانی که جسم سنگینی را نگه داشته اید. همه اینها، فشارهایی هستند که باعث کمر درد می شوند.

تعریف فشارهای روانی مشکل تر است. با این وجود همه ما نسبت به آنها آگاهی داریم. در حقیقت گفته هایی مانند «او دچار استرس شده» بخشی از اصطلاحات روزانه ما است. فشارهای روانی برای همه عادی بوده و هیچ کس نمی تواند از آنها دوری کند. امروزه در دنیای شهری و صنعتی این فشارها بیشتر هستند.

وقتی گوزن صدای بلندی را می شوند یا بوی غیرطبیعی را حس می کند، گوش هایش می لرزند، چشمانش بزرگتر می شوند و هورمون آدرنالین در بدنش ترشح می شود و او برای فرار آماده می شود. وقتی تلفن در نیمه شب زنگ می زند از جا می پریم و قلبمان شروع به طپیدن می کند و انتظار شنیدن خبرهای بدی را داریم. افزایش ضربان، بدن را برای فشارهای ناشی از خبرهای بد آماده می کند.

برای یک لحظه به همه چیزهایی که در طول روز برای شما اتفاق می افتد فکر کنید. چگونه با استرس روبه رو می شوید؟ کار و فعالیت معمولاً می تواند استرس و فشارها را کاهش دهد. جیغ و فریاد برای فروکش کردن خشم مفید است اما ما همیشه می توانیم در جلوی دیگران گریه کنیم. تلویزیون و کتاب ذهن شما را از این فشارها منحرف می کند. بعضی افراد برای برطرف کردن مشکلات و فشارها ساعت های زیادی می خوابند. اما بیشتر مردم خود را با برنامه های ورزشی مشغول می کنند، زیرا ورزش نه تنها ماهیچه ها، قلب و ریه ها را تقویت می کند، بلکه آدرنالین اضافی را که در طول روز به علت این استرس ها ترشح شده را می سوزاند و دردهای ناشی از فشارهای روانی را تسکین می دهد. در اینجا ارتباط فشار با کمردرد را توضیح می دهیم. در اثر هر نوع کمردردی ماهیچه های بدن سست و ضعیف می شوند، آنها سریعاً فرسوده شده و دچار اسپایم می شوند. این تنها راهی است که فشار مستقیماً باعث کمردرد می شود.

این فشارها بیشتر در یک دوره ای از زمان شاید روزها، هفته ها و یا حتی ماه ها قبل از این که اسپاسم بروز کند و درد شروع شود اتفاق می افتد.

انجام برنامه های ورزشی این کتاب ماهیچه ها را تقویت کرده و کمر را از اینگونه فشارها محافظت می کند. اما فشارها و خستگی های روانی در طولانی مدت می تواند منجر به کمردرد شود. همانطور که سلامتی کمر نیاز به تقویت ماهیچه ها دارد، بدن و مغز شما نیز نیاز به یک روزنه ای برای دفع فشارهای روانی نیاز دارد.

برای این اشخاص فعالیت های تفریحی را توصیح می کنم، زیرا نه تنها این روزنه را فراهم می کند، بلکه فشارهای فیزیکی ناشی از محیط، خانه و اداره را دفع می کند. دردهای روان تنی از دردهایی که به علت فشار به وجود می آیند متفاوت است. بیمار به یک درد واقعی در ناحیه کمر یا پا مبتلا می شود و علائمی را شرح می دهد. اما من اشخاصی را دیده ام که به علت فشارهای روانی دچار دردهای بسیار شدیدی شده اند. آنها برای فرار از موقعیت های ناخوشایند دچار کمردرد می شوند. برای مثال، پرستاری که از شیفت شب متنفر است همیشه دچار کمردرد می شود. این امر اختیاری نیست زیرا او از کار شبانه آنقدر افسرده و نگران می شود که خود به خود دچار کمردرد می شود.

افرادی که مشکلات روانی واقعی دارند، غالباً درد و اضطراب های درونی راهی را برای بروز مشکلات جسمانی باز می کند. بعضی افراد به سردردهای میگرنی، بعضی به آسم و برخی دیگر به زخم معده و کمردرد مبتلا می شوند. کمردرد آنها قابل درمان نیست مگر اینکه نیازهای روانی آنها برطرف شود.

می دانیم که این همیشه امکان پذیر نیست، درمان اشخاصی که مبتلا به کمردردهای جسمانی هستند آسانتر از افرادی است که مبتلا به کمردردهای روانی (عصبی) هستند. برای اولی داروها را تجویز می کنم و تمرینات ورزشی با نتایج بسیار خوب برای تسکین درد توصیه می کنم. برای دومی سعی می کنم از لحاظ روانی و احساسی به آنها کمک کنم اما نمی توانم عوامل اجتماعی، اقتصادی و روانشناسی را که باعث درد شده را تغییر دهم.

عوامل کمتر شایع کمردرد: شکستگی، عفونت، تومور

برای کامل کردن بحث نیاز به بحث مختصری درباره بعضی عوامل غیر طبیعی کمردرد داریم.

شکستگی

استخوان طوری ساخته شده که می تواند ترک بردارد یا بشکند. این در مورد مهره ها نیز صدق می کند. طبیعتاً وقتی می شنوید که شخصی دچار شکستگی ستون فقرات شده، بسیار ناراحت می شوید. خطر فلج ناشی از شکستگی استخوان دلیل این نگرانی است، چراکه ما حالا یاد گرفتیم نخاع توسط ستون فقرات پوشیده شده و محافظت می گردد. شکستگی های شدید یا جابه جایی می تواند باعث آسیب به نخاع شده و منجر به فلج شود. اگر گردن دچار آسیب شود، هرچهار دست و پا فلج می شوند. یعنی چهار عضو بدن فلج می شود.

اگر مهره پشتی یا مهره کمری دچار آسیب شود، شخص را از کمر به پایین فلج می کند.

متأسفانه نخاع آسیب دیده یا له شده را نمی توان درمان کرد. بنابراین فلج دائمی بوجود می آید. گرچه بعضی صدمات وارده به ستون فقرات فقط باعث گرفتگی یا فشردگی نخاع می شوند، اما اگر سریعاً درمان نشود، نتایج خطرناکی را در بر خواهند داشت.

بهترین درمان برای شکستگی ستون مهره ها استراحت می باشد و باید ستون فقرات را تا بهبودی کامل به آرامی ببندید. با انجام تمرینات ورزشی بیماران می توانند فعالیت های خود را ادامه دهند. باید از هرگونه تمرین ورزشی سخت یا برخاستن در حدود سه تا چهار ماه اجتناب کنند. افراد پیر خصوصاً زنان یائسه در اثر فشار بر ستون فقرات بیشتر دچار شکستگی می شوند. به علت پوکی استخوان با کوچکترین ضربه ای استخوان دچار شکستگی می شود.

عفونت

در عصر آنتی بیوتیک های جدید، عفونت ستون فقرات شیوع بسیار کمی دارد. وقتی مرض سل شیوع داشت، ستون فقرات را درگیر و مبتلا می کرد. مهره ها دچار چرک و عفونت می شدند و غالباً آسیب نخاع، غیرقابل برگشت بود. مهره های پشتی بیشتر از مهره های گردنی و کمری در معرض این بیماری وحشتناک قرار می گیرند. امروزه بیماری سل و عفونت های باکتریایی دیگر ستون فقرات کاملاً از بین رفته است اما پزشکان باید نسبت به احتمال بروز این بیماری ها هوشیار باشند.

توالی و نوع علائم، راهنمایی با ارزشی برای شناخت درد ناشی از عفونت مهره ها است. درد بسیار آهسته و به تدریج شروع می شود. سپس به طور ناگهانی شدت می یابد. ممکن است ماهیچه ها دچار اسپاسم شدید و متناوبی شوند. بیمار در شب تب کرده و بسیار عرق می کند. ستون فقرات به لمس یا فشار بسیار حساس می شوند.

آزماش خون، افزایش سلول های سفید خون و ESR را نشان می دهد. بعد از سه تا چهار هفته عفونت استخوان را می توان در تصویر اشعه X مشاهده کرد. در اوایل بیماری، اسکن استخوان منفی است.

برای درمان و تشخیص عامل عفونت، باید بیمار در بیمارستان بستری شود. بعد از تشخیص، آنتی بیوتیک های داخل و ریوی تجویز می شوند. برای بهبودی کامل استخوان های مبتلا باید کمربند بسته شود. خوشبختانه تقریباً تمام استخوان های مبتلا به این روش به طور موفقیت آمیزی درمان می شوند.

گاهی ممکن است عضو عفونی شده نیاز به جراحی داشته باشد. اگر بیماری سریعاً تشخیص داده شود و آنتی بیوتیک ها مصرف شوند، بهبود نتیجه بهتری خواهد داشت. آزمایشات پیشرفته امروزی تشخیص سریع عفونت مهره ها را آسان کرده است.

تومور

نام سرطان برای همه آشنا است. تقریباً همه با شخصی که دچار سرطان بوده و ممکن است از این بیماری مرده باشند، ارتباط داشته ایم. وقتی دچار درد می شویم، نگرانیم که ممکن است این درد یکی از علائم سرطان باشد. بسیاری از بیماران می ترسند اما بعد از اینکه معاینه می شوند و موارد ساده ای مانند فتق دیسک تشخیص داده می شود، آنها آرامش می یابند. این نگرانی و ترس طبیعی است، زیرا تومور ستون فقرات نیز باعث کمردرد می شود، اما همه تومورها سرطانی نیستند. بعضی از آنها خوش خیم هستند. زیرا آنها به بافتهای مجاور حمله نمی کنند یا در بخش های دیگر بدن منتشر نمی شوند. از طرف دیگر تومورهای بدخیم تومورهایی هستند که به بافت های دیگر حمله کرده و می توانند در جاهای دیگر بدن نیز پخش شوند. تومور خوش خیم ستون فقرات که به ندرت اتفاق می افتد باعث کمردرد می شود و در صورتی که در دسترس باشند می توان با جراحی آن را درمان کرد. در غیر این صورت تا زمانی که به نخاع فشار نیاورند و یا باعث شکستگی استخوان نشوند، باقی می مانند.

تومورهای بدخیم یا سرطان ها بسیار خطرناک هستند. ممکن است خود مهره دچار سرطان شود یا از جای دیگری به آن سرایت کرده باشد که بیشتر سرطان ها از ریه ها، پروستات، تیروئید سینه و یا کلمه به ستون فقرات سرایت می کنند.

درمان سرطان های ستون فقرات به نوع تومور و منشأ آن (که خود مهره ها هستند یا از جای دیگر آمده اند) بستگی دارد. درمان تومور ستون فقرات و دیگر سرطان ها مربوط به این کتاب نمی باشد و بیشتر از این مبحث نمی کنیم. همانطور که می دانید اشعه درمانی، شیمی درمانی و حتی جراحی راه های درمان سرطان ها می باشند. علائم سرطان ستون فقرات متفاوت از کمردردهای معمولی است. دردها دائمی و آزاردنده بوده و به تدریج شدید می شود. درحالیکه بیشتر بیماران مبتلا به کمردرد می توانند با خوابیدن دردشان را تسکین دهند اما بیماران مبتلا به سرطان ستون فقرات دردشان با خوابیدن تسکین نمی یابد. وقتی بیماران به من می گویند که نمی توانند از درد بخوابند. مشکوک می شوم و آزمایشات ویژه ای را برای تشخیص دقیق بیماری توصیه می کنم. آخرین مطلب در رابطه با ستون فقرات این است که درد آنها دائمی بوده و معمولی نیست. هرگز در مورد احتمال سرطان آنقدر نگران نشوید که کمردردتان شدیدتر شود. احتمال ابتلا به سرطان ستون فقرات بسیار ضعیف است.

آزمایشات و درمان

آزمایشات

اگر قبلاً عکس و آزمایشات خون انجام داده اید دیگر نیاز به انجام آنها نیست. در غیراین صورت باید هر دو آنها را انجام دهید. اگر از همان ابتدا تشخیص دهم که دچار مشکلات عضلانی شده اید ممکن است عکس نیاز نباشد. اگر بیمار گرفتن عکس را به تأخیر بیندازد اشکالی ندارد. اگر درد فروکش کند نیاز به عکس نیست اما در صورت تداوم درد می توان یک تا دو هفته بعد عکس گرفت. هدف از گرفتن عکس معمولی از ستون فقرات، بررسی مهره ها می باشد.

با گرفتن عکس استاندارد می توانیم صاف بودن ستون فقرات، ورم مفاصل و شکستگی ها را تشخیص دهیم. اما نمی توانیم لغزندگی دیسک یا تورم پایه عصب را ببینیم. این بافت های نرم وقتی با بافت های سخت مانند استخوان با هم قرار می گیرند در عکس های عادی دیده نمی شوند. ممکن است دیسک به علت باریک شدن مکرر فضای بین دو مهره، دچار آسیب شود. وقتی دیسک آسیب می بیند یا فاسد می شود متلاشی می شود. سپس فضای بین استخوان در عکس دیده می شود. باریکی مجرا فقط به معنی فتق دیسک نیست، بلکه می تواند به علت تخریب دیسک باشد. ناهنجاری هایی مانند تخریب مهره های یا جابجایی آنها در عکس دیده می شود اما باید زاویه عکس برداری و یک سری از موارد دیگر رعایت شوند.

ناهنجاری های مادرزادی استخوان نیز توسط عکس تشخیص داده می شود. برای مثال شخصی به جای پنج مهره کمری دارای چهار یا شش مهره است را با این روش می توان تشخیص داد. ممکن است فضای دیسک با استخوان هایی که با یکدیگر ترکیب شده اند کاملاً پنهان شود یا نخاع دوشاخه (اسپینا بیفیدا) مشاهده شود. این موارد ممکن است علتی برای مشکلات کمر محسوب نشوند اما شناخت آنها مهم است و باید مورد بررسی قرار گیرد.

برای بعضی مشکلات ویژه آزمایشات خاصی درخواست می شوند که این آزمایشات بعنوان آزمایشات معمولی مورد استفاده قرار نمی گیرند. ۵ نوع عکسبرداری با اشعه X خاص که برای تشخیص کمردرد استفاده می شوند عبارتند از: اسکن CT یا اسکن CAT، MRI، میلوگرام، دیسکوگرام و اسکن استخوان.

اسکن CT یا سیتی اسکن (توموگرافی محوری کامپیوتری)

سیتی اسکن یا اسکن CAT، آنچه در بدن می افتد را بررسی می کند و یک تصویر سه بعدی از ساختارهای درونی بدن که با تصویر استاندارد نمی توان دید نشان می دهد. با عکس عادی فقط می توانیم کنار و جلوی ستون فقرات را ببنیم اما با اسکن CT می توانیم مقاطع عرضی نخاع و پایه های عصبی را مشاهده کنیم. سیتی اسکن تورم (فتق) دیسک را نیز نشان می دهد. این روش گرچه فواید بسیاری دارد، اما دارای محدودیت هایی نیز هست. اسکن CT یکی از تکنیک های عکس برداری است و بیماران اشعه کمی دریافت می کنند. تنگی ستون فقرات (باریک شدن مجرای مرکزی و خروجی های پایه عصبی) در سیتی اسکن به خوبی مشاهده می شود.

MRI (تصویر سازی شدید مغناطیسی)

MRI یک روش جدید و معجزه آسایی است که بدون کمک اشعه می توان بدن را مشاهده کرد. ضرورتاً شما درون آهن ربای بزرگی قرار می گیرد که بارهای الکتریکی بدنتان را جذب می کند. همه به طور طبیعی این بارها را دارند. کامپیوتر بزرگی همه این تحریکات را جمع آوری کرده و سپس از بخشی از بدن که مورد نظر است تصویر می سازد. از آنجا که این آزمایش نیاز به استفاده از اشعه ندارد، حتی بافتهای نرم را نیز نشان می دهد. بخش های درونی نخاع و ستون فقرات از کنار و اگر تورم (فتق) دیسک بر غشاء یا نخاع فشار آورد در MRI مشاهده می شود. سیتی اسکن بافت های استخوانی و MRI بافت های نرم را واضع تر نشان می دهد. اشکال بزرگ MRI این است که بیمار باید در یک تونل بزرگ حدود ۵۵ تا ۶۰ دقیقه قرار گیرد و کسانی که از فضای تاریک و محصور می ترسند نمی توانند آن را تحمل کنند.

میلوگرام

در این آزمایش، سوزنی را در کمر و نخاع فرو می کنند و چندین قطره از مایع درون نخاع را کشیده و برای آزمایش به آزمایشگاه می فرستند. سپس مایع بی رنگی را درون فضای اطراف ریشه های عصبی و نخاع تزریق می کنند. در تصاویر اشعه ایکس گرفته شده، نواحی متراکم و نواحی با تراکم کمتر تیره به نظر می آیند. برای مثال هوا، چون دارای غلظت کمتری است، در عکس کاملاً تاریک است. ماهیچه ها در عکس متمایل به خاکستری و استخوان نسبتاً سفید نشان داده می شود. در بیشتر بیمارستان ها میلوگرام توسط متخصص رادیولوژی انجام می گیرد اما در بعضی جاها، متخصصین اعصاب یا جراع ارتوپد خود میلوگرام را انجام می دهند.

زمانی که رنگ (Dey) تزریق می شود بیمار از یک پهلو به پهلوی دیگر می چرخد سپس عکس گرفته می شود. برای اینکه رنگ (Dye) درون نخاع جاری شود، میز به بالا و پایین حرکت می کند و عکس های بعدی نیز گرفته می شوند. اگر بخواهند ناحیه گردنی را مورد بررسی قرار دهند مقداری از مایع را در این ناحیه وارد می کنند.

سالها پیش یک رنگ روغنی تزریق می کردند که بعد از انجام آزمایش باید آن را خارج می کردند. این کار اغلب دردناک بود و به همین دلیل همه از میلوگرام می ترسیدند. امروزه از یک رنگ محلول در آب استفاده می شود که از غشاء نخاع جذب شده و از طریق ادرار دفع می شود. این مایع آزمایش میلوگرام را بسیار آسان کرده و بیماران به راحتی آن را انجام می دهند. در ضمن قابلیت تشخیص بهتری داشته و نمای واضحی از درون نخاع را نشان می دهد.

با ابداع اسکن سیتی و MRI میلوگرام کاربرد گذشته را ندارد اما اگر تشخیص دشوار باشد یا میزان صحیح فتق دیسک را نتوان بیان کرد، دقیق ترین آزمایش میلوگرام می باشد. به خصوص این حالت زمانی اتفاق می افتد که اسکن CT در زمانی که رنگ در نخاع است انجام شود.

اثرات بد ناشی از میلوگرام با محلول آبی کم است. فقط گاهی بعد از آن شخص دچار سردرد و حالت تهوع می شود. نوشیدن مایعات بسیار قبل از انجام میلوگرام از این حالت جلوگیری می کند. بهتر است شب قبل از انجام میلوگرام شخص در بیمارستان بستری شود تا به صورت وریدی مایعات زیادی وارد بدن او شود. آب زیاد در بدن باعث می شود مایع رنگی (Dye) همین که وارد خون می شود رقیق شده و سریعاً وارد ادرار شود.

بعد از آن که میلوگرام تمام شده و از فرد خواسته می شود که ۸ ساعت در رختخواب بنشیند تا مایع در بخش پایینی کمر بماند و وارد سر نشود. زیرا باعث سردرد، حالت تهوع و استفراغ می شود.

وقتی به بیماران گفته می شود که باید آزمایش میلوگرام انجام دهند دچار ترس و نگرانی می شوند، اما بعد از آزمایش می گویند که بسیار آسان بود و هیچ دردی نداشت. به خاطرداشته باشید که میلوگرام انجام نمی گیرد، مگر اینکه درمان نتیجه ای نداشته باشد یا نتیجه سیتی اسکن یا MRI رضایت بخش نباشد.

دیسکو گرام

اگر آزمایشات پیشرفته ای مانند سیتی اسکن، MRI و میلوگرام منفی یا بی نتیجه باشد، پزشک احتمال می دهد که اشکال از فتق دیسک باشد، بنابراین آزمایش دیسکو گرام را برای تشخیص مفید می داند.

در دیسکوگرام، با استفاده از اشعه X سوزنی را درون دیسک بین مهره ای فرو می برند. این کار اشعه X معمولاً توسط متخصصین رادیولوژی انجام می شود اما متخصصین اعصاب یا جراحان ارتوپودی نیز می توانند آن را انجام دهند. وقتی اشعه X تأیید کند که سوزن وارد دیسک شد است، چندین قطره از مایع رنگی (dye) در ناحیه دیسک تزریق می شود. در دیسک عادی مایع درون بخش مرکزی دیسک (هسته مرکزی) ثابت باقی می ماند. اگر دیسک تخریب شده باشد مایع از فضای دیسک خارج می شود. اگر دیسک متورم باشد، مایع به منطقه متورم نشست می کند. دیسکوگرام در بیماران به طور سرپایی انجام می شود و نیازی به رفتن به بیمارستان نیست.

اسکن استخوان

اسکن استخوان فعالیت های سلول های استخوانی ستون فقرات (مهره ها) را اندازه گیری می کند. در اسکن استخوان مایعی درون رگ خصوصاً رگ جلو آرنج تزریق می شود. این روش بیشتر از یک سوزن معمولی برای گرفتن خون صدمه نمی زند. ماده تزریق شده از مواد رادیواکتیو است و یک ایمپالس (تحریک) شبیه به برق را منتشر می کند. خوشبختانه رادیواکتیویته سریعاً کاهش می یابد و بسیار کم و بی خطر است. در حقیقت مدیریت غذا و دارو استفاده آن را برای بچه ها تصویب کرده است. این مواد توسط جریان خود منتشر می شوند و از میان استخوان ها عبور کرده و جذب سلول های استخوانی می شود. استخوان طبیعی فقط بخش کوچکی از یون های منتشر شده را که نیاز دارد جمع آوری می کند و استخوان های مرده هیچ یونی را جمع آوری نمی کنند و استخوانی که فعالیت بیش از اندازه دارند (به علت عفونت شکستگی یا تومور) مقدار زیادی از یون ها را جذب می کند.

دو ساعت بعد از تزریق، از بیماران خواسته می شود که روی یک میز شمارشگر گایگر (ماشینی که رادیو اکتیویته را ثبت می کند)، قرار گیرند. این شمارشگر از روی بدن عبور کرده و مقدار رادیواکتیویته در هر بخش را ثبت می کند. سپس اطلاعات وارد کامپیوتر شده و طرحی از بدن انسان همراه با نقاط کوچکی را نشان می دهد. در نواحی که گردش خون ضعیف یا استخوان مرده است این نقاط به رنگ سفید دیده می شوند و جایی که فعالیت سلول های استخوانی زیاد است جریان خون افزایش می یابد. این نقاط متراکم و تاریک نشان داده می شوند و به نقاط داغ معروفند. زیرا این نقاط افزایش یون های رادیواکتیو را نشان می دهند. این نوع فعالیت ها توسط سیتی اسکن، MRI یا میلوگرام ثبت نمی شوند. به همین دلیل اسکن استخوان اطلاعات متفاوتی را از آزمایشات دیگر نشان می دهد. برای مثال اگر شکستگی که در اثر فشار بر مهره به وجود آمده در عکس (اشعه X) دیده شود، اسکن استخوان زمان شکستگی را تشخیص می دهد.

اگر شکستگی کهنه باشد و قبلاً استخوان التیام یافته باشد، تجمع نقاط به طور عادی دیده می شود اما اگر تازه باشد و هنوز التیام نیافته باشد اسکن استخوان نقطه داغ را نشان می دهد. همچنین شکستگی بین مفصلی Sondyiolysis که در عکس (اشعه X) عادی دیده نمی شود را نشان می دهد. به علاوه می تواند تومور ستون فقرات را نمایش دهد.

آزمایش خون

از آنجائیکه که بیشتر کمردردها و سیاتیک ها در اثر مشکلات حرکتی مانند بی ثباتی یا تورم دیسک به وجود می آیند، معمولاً برای تشخیص چنین اهدافی آزمایش خون لازم نمی باشد اما برای تشخیص عفونت یا آرتریت آزمایش خون بسیار مهم است. معمولاً سه نوع آزمایش خون داریم:

۱٫آزمایش شمارش تعداد گویچه های خون در حجم معین (Routin blood count)

2.بررسی بیوشیمی خون (Blood chemistry profile)

3.سرعت رسوب سلول های قرمز خون (ESR) (Erythrocyte sedimentation rate)

آزمایش شمارش تعدا گویچه های خون، تعداد سلول های قرمز و سفید خون را اندازه گیری می کند. وظیفه سلولهای قرمز حمل اکسیژن و وظیفه سلولهای سفدی مبارزه با عفونت می باشد. اگر تعداد سلول های قرمز کاهش یابد، بدن اکسیژن کمتری دریافت می کند و شخص کم خون و ضعیف می شود. اگر تعداد سلول های سفید افزایش یابد احتمالاً دچار عفونت یا تورم یا هر دو آنها در بخشی از بدن شده اید. بررسی بیوشیمی خون آزمایش دیگری است که کلیه، کبد، میزان آنزیم ماهیچه ها، کلسیم، فسفر، اوره، نیتورژن و اسید اوریک خون را مورد بررسی قرار می دهد. آزمایش میزان اسید اوریک برای تشخیص وجود نقرس انجام می گیرد. اگر میزان اسید اوریک بالا باشد، احتمال وجود بیماری نقرس وجود دارد که نه تنها باعث درد در انگشت بزرگ پا می شود، بلکه باعث کمردرد نیز می شود. میزان کلسیم خون شاخص مهمی در متابولیسم بدن محسوب می شود. اگر میزان کلسیم بسیار بالا یاپایین باشد احتمالاً شخص دچار اختلالات متابولیکی شده است.

ESR (سرعت رسوب سلول های قرمز) تورم و عفونت را در بدن نشان می دهد. ESR فقط نشاگر التهاب یا عفونت است اما عامل ایجاد آن را نشان نمی دهد. انجام آزمایشات خونی ویژه برای تشخیص آرتریت بسیار مفید می باشد. چندین نوع آرتریت داریم؛ استئو آرترویت با آزمایش خون مشخص نمی شود اما آرتریت روماتوئید با سپتیک با آزمایش خون تشخیص داده می شوند.

آزمایشات عصب شناسی خاص: تنظیم عصب و EMG

اگر عصب ماهپچه دچار آسیب شده باشد، آزمایشات خاص می توانند میزان آسیب وارده خصوصاً به عصب یا ماهیچه را مشخص کنند. معمولاً این آزمایشات به دو روش صورت می گیرند.

برای انجام EMG یا الکترومیوگرافی یا ماهیچه نگاری الکتریکی یک سیم نرم کوچکی را وارد یک ماهیچه می کنند. این سیم به ماشینی که فعالیت الکتریکی ماهیچه را ثبت می کند وصل است. ماهیچه طبیعی و در حال استراحت یک الگوی خاصی از حرکات الکتریکی را نشان می دهد اما ماهیچه آسیب دیده یا فلج شده نوعی متفاوتی از الگوی فعالیتی را نشان می دهد. این فعالیت روی یک صفحه ای شبیه تلویزیون ثبت می شود و به شکل نموداری روی کاغذ ترسیم می شود. اگر ماهیچه تحریک عصبی لازم را دریافت نکند دامنه فعالیت کاهش می یابد. اگر تحریک زیاد باشد مانند ماهیچه منقبض دامنه فعالیت بزرگتر از حد معمول می شود. بنابراین برای تشخیص عملکرد ماهیچه و فعالیت آن آزمایش EMG بسیار مفید می باشد.

آزمایش تنظیم عصب، میزان تحریکی که به انتهای عصب حرکت می کند و ماهیچه را منقبض می کند اندازه گیری می کند. اگر عصب مورد آزمایش آسیب دیده باشد تحریک را در زمان طولانی تری دریافت می کند. این آزمایشات در مطب پزشک یا توسط پرستار یا متخصص اعصاب انجام می شود.

این آزمایشات فقط زمانی که پزشک در تشخیص خود شک دارد یا می خواهد بداند کدام عضله یا عصب گرفتار شده است انجام می شود و به صورت معمول این آزمایشات انجام نمی شوند. اگر ضعیفی به علت فتق دیسک باشد و آزمایشات دیگر آن را نشان بدهند این آزمایش انجام نخواهند شد. با این وجود اگر علائم مبهم باشن و آزمایش عادی ماهیچه بی نتیجه باشد، این آزمایشات در تشخیص ناهنجاری های ماهیچه و اینکه کدام پایه عصبی دچار آسیب شده بسیار مفید هستند.

من شما را با انواع کمردرد و پادردها، علل و چگونگی تشیخص آنها و حتی با آزمایشات پیشرفته امروزی آشنا کردم. می دانید که اعتقاد من بر این است که بیشتر کمردردها با برنامه های ورزشی مخصوص و همچنین ورزش های عمومی بدن درمان می شوند.

درمان

حالا که آزمایشات کامل شد و بیماری شما تشخیص داده شد، باید درمان را شروع کنیم تا درد تسکین یابد. یکبار دیگر تأکید می کنم که علیرغم طب پیشرفته و متنوع و مراحل جراحی این فقط شما هستید که می توانید درمان موفقیت آمیز را به مدت طولانی تضمین کنید.

درمان دستی

کایروپراکتورها و استئوپات ها (متخصصین بیماری های استخوان) تلاش می کنند تا کمردرد را با روش های دستی درمان کنند. آنها اغلب موفق هستند خصوصاً اگر بیماری مربوط به اسپاسم ماهیچه یا مفصل باشد. از طرف دیگر درمان فتق دیسک با این روش موفقیت آمیز نیست. به خاطر داشته باشید که ۹۰ درصد از بیماران مبتلا به کمردرد به تدریج و بدون درمان بهبود می یابند. اما این تسکین موقتی خواهد بود. کلید درمان دائم این است که وقتی درد رفت، بیمار بایستی تمرینات مخصوص کمر را تا آخر عمر انجام دهد. امروزه کایروپراکتورها و متخصصین بیماری های استخوان به بیمارانشان توصیه می کنند که پس از کاهش درد، تمرینات را انجام دهند. این بهترین درمان برای بیماران می باشد.

دو تصور غلط درباره درمان دستی وجود دارد که می خواهم در اینجا آنها را برطرف نمایم. اول اینکه، تصور می شود که درمان دستی می تواند دیسک فتق دار (متورم) را به عقب براند. این عمل از لحاظ فیزیکی غیرممکن است. این نوع درمان می تواند آسیب مفصلی را کاهش دهد یا اسپاسم ماهیچه را برطرف کند اما وقتی دیسک بیرون می آید دیگر نمی تواند بین مهره ها جای گیرد و در بیرون باقی می ماند مگر اینکه از طریق جراحی درمان شود یا به طور شیمیایی حل شود.

تصور غلط دیگر این است که این درمان اختلاف طول پا را اصلاح می کند.

وقتی کمر دچار اسپاسم می شود شما مانند زمانیکه یک پایتان کوتاه تر است راه می روید. اگر این نوع درمان برای تسکین اسپاسم موفقیت آمیز باشد ستون فقرات صاف می شود و دیگر پا کوتاه به نظر نمی آید. این روش ناهنجاری های آناتومیکی ستون مهره را درمان نمی کند.

طب سوزنی و تزریق موضعی

من نمی توانم چگونگی عملکرد طب سوزنی را توضیح دهم اما در بعضی موارد دردها را تسکین می دهد. بسیاری از بیماران من از درمان های طب سوزنی استفاده می کنند اما فقط تعداد کمی از آنها از فواید کوتاه مدت یا طولانی مدت از این درمان ها سود برده اند. به هر حال چون اثرات جانبی این روش کم می باشد، من با بیمارانی که دردهای شدید دارند و سعی می کنند که با طب سوزنی آنها را تسکین دهند مخالفتی ندارم.

بسیاری از پزشکان برای درمان کمردرد از تزریق موضعی استفاده می کنند. این تزریقات که درون ماهیچه ها یا رباط صورت می گیرد می تواند ماده بی حسی دهنده به تنهایی و یا مخلوط با کوتیزون باشد. به طور کلی تزریقات در مطب پزشکان انجام می شود و برای تسکین تورم ماهیچه، تورم مفصل یا فیبرومیوزیت (التهاب رشته های ماهیچه) می باشد. ابتدا پزشک با دقت به ستون فقرات و یا ناحیه لگن فشار وارد می آورد. اگر متوجه نقطه حساس و دردناکی شود، دارو را در این ناحیه تزریق می کند. این تزریقات به صورت موقتی عمل می کنند و راه حل دائمی نیستند.

تزریقات اپیدورال (فرا سخت شامه ای)

در حالیکه ممکن است درباره فویاد تزریقات موضعی و طب سوزنی مشکوک باشم، اما با اطمینان کامل تزریق کورتیزون اپیدورال و تزریقات مفصلی را توصیه می کنم. این تزریقات تحت شرایط کنترل شده مستقیماً به درون ریشه بیماری وارد می شوند. تزریق اپیدورال برای بی حس کردن ناحیه لگن و پاها توسط متخصصین بی هوشی انجام می شود. این روش بی خطرتر از بی حسی ستون فقرات بوده و احتمالاً کمتر باعث سردرد و تهوع می شود.

متخصص بی هوشی مقداری کورتیزون و مقدار کمی بی حس کننده موضعی را در ناحیه مناسبی تزریق می کند. پایه های عصب در این محلول شستشو می شوند و سوزش و تورم تسکین می یابد. فتق دیسک، بیماری های عصبی و یا تنگی مجرای ستون فقرات با این تزریقات درمان می شوند. متأسفانه درمان موقتی است و ناچاراً تزریقات و درمان های دیگری لازم است.

تزریقات مفصلی

این تزریقات توسط اشعه X کنترل می شوند. پزشک یا متخصص رادیولوژی دقیقاً یک سوزن را در مفصل کوچک فرو می برد و با اشعه X در این مکان ثابت نگه می دارد و مقداری کورتیزون و بی حس کننده موضعی را در ناحیه مفصل کوچک تزریق می کند. اگر مفصل ملتهب و دردناک باشد درد برطرف می شود.

در اغلب بیماران مبتلا به بیماری های مفصلی، تورم در پایه عصبی نیز به وجود می آید و بنابراین دردی شبیه سیاتیک در پاها پخش می شود. وقتی درمان موفقیت آمیز باشد، درد مفصل و جاهایی که درد در آن منتشر شده تسکین می یابد.

کاهش درد موقتی است و ممکن است چند روز یا چند ماه طول بکشد. در صورت لزوم تزریقات تکرار می شود.

انواع دیگر درمان ها

گرما، سرما، ماساژ عمیق، فراصوت (اولتراسوند)، دیاترمی و تحریکات الکتریکی

من همه این درمان ها را در یک جا آورده ام، زیرا آنها روش به کارگیری مشابهی دارند. در این روشها موادی بر روی سطح مورد استفاده قرار می گیرند که انتظار می رود در عمق بدن اثرات مثبتی دارند. این روشها دارای خاصیت درمانی نیستند اما به طور موقت درد را تسکین می دهند و احتمالاً باعث تسریق در بهبودی می شوند.

در رابطه با گرما و سرما من برای کمردرد که در اثر آسیب های حاد به وجود آمده یا در مراحل اولیه درد قرار دارد، استفاده از یخ را توصیه می کنم. یخ را در یک حوله قرار داده و به مدت ۲۰ دقیقه در محل درد قرار دهید. نباید یخ را مستقیماً و به مدت طولانی روی پوست قرار داد، زیرا پوست دچار سوختگی ناشی از یخ می شود. برای کمردردهای مزمن نه شدید، حوله گرم یا (کیسه) آب داغ مؤثر و مفید می باشد. به طور کلی گرمای مرطوب بهتر از گرمای خشک است. دقت کنید از گذاشتن چیزهای خیلی داغ روی پوست پرهیز کنید. استفاده نادرست از حوله های داغ منجر به سوختگی های شدیدی می شود.

ماساژ و ماساژ عمیق و سخت در فهرست های درمانی من در مکان های پایین قرار دارند. آنها غدد اعصاب مفیدی را فراهم کرده و شما احساس آرامش می کنید. اما تأثیر واقعی و مفیدی بر درد ندارند. کسی که می تواند ماساژهای عمیق و سخت را تحمل کند باید بتواند کمردرد را نیز تحمل کند. بعضی از آنها در اثر اینگونه ماساژها دچار کبودی های زیادی می شوند.

اولتراسوند و دیاترمی روش هایی هستند که در آنها گرما برای نفوذ به درون بافت ها و ستون فقرات مورد استفاده قرار می گیرند و احتمالاً دارای اثر درمانی می باشند. اولتراسوند با فرستادن امواج صوتی به بافت های عمیق و دیاترمی با انتشار گرما به ماهیچه های عمیق، بیماری را درمان می کنند. بسیاری از متخصصین فیزیک درمانی این تکنیک ها را برای شل کردن کمر قبل از درمان به کار می برند که اثرات مفیدی دارد اما اگر فقط برای درمان به کار برده شود اثرات کمی خواهند داشت.

داروها

بیماران اغلب درخواست قرص های جادویی می کنند تا دردشان را تسکین دهند. اگر چنین قرصهایی وجود داشته باشند عجیب است. می گویند: این قرص را بخور کمردردت خوب می شود.

متأسفانه چنین قرص هایی وجود ندارد، اما داروهایی هستند که نقش مهمی در درمان کمردرد پادرد دارند. سه نوع داروی مفید شامل شل کننده ماهیچه ها، ضد التهاب ها و مسکن ها می باشند. شل کننده های ماهیچه داروهایی هستند که ماهیچه های سفت و منقبض را نرم و شل می کنند. این داروها با اعمال یک اثر تسکین دهنده بر مغز این کار را انجام می دهند. تاکنون دارویی که مستقیماً بر ماهیچه اثر گذارد تولید نشده است. شایع ترین داروهای شل کننده ماهیچه که عبارتند از نورفلکس (Norflex)، روباکسین (Robaxin)، سوما (Soma) و فلکسریل (Flexril)، بر سیستم عصبی مرکزی و مغز اثر می گذارند تا مستقیماً بر روی ماهیچه ها، والیوم (دیازپام) یک مسکن معروف و شل کننده ماهیچه می باشد که باید به علت اثر معتادکنندگی با احتیاط بسیار مصرف شود. این دارو از جمله داروهای تسکین دهنده ای است که منجر به سستی ماهیچه شده و برای کمردرد و مشکلات سیاتیکی مفید است.

داروهای ضد التهاب، تورم ماهیچه ها، مفصل ها و رباط های ستون فقرات را کاهش می دهند. کورتیزون و مشتقات آن قوی ترین داروهای ضد التهاب هستند اما به دلیل اثرات جانبی بسیار، کم مصرف می شوند. از مدت ها پیش داروهای ضد التهابی ضد استروئیدی مثل ایپوپروفن و ایندومتاسین تولید شده و مورد استفاده قرار می گیرند.

همه این داروها برای کاهش التهاب و درد در ستون فقرات و نواحی مجاور تجویز می شوند. این داروها برای مدت زمان کوتاهی مانند یک یا دو هفته مصرف می شوند اما در بعضی موارد ممکن است به مدت چند ماه مصرف شوند. قدرت تسکین یک دارو در افراد متفاوت است. ممکن است یک دارو ضد التهاب در یک شخص بسیار مفید و در دیگری مؤثر نباشد.

یک مشکل کلی برای همه داروهای ضد التهاب این است که آنها باعث ناراحتی و سوزش در شکم و روده ها می شوند. همچنین می توانند منجر به حالت تهوع، درد یا سوزش قلب، دل درد، استفراغ، اسهال و حتی باعث زخم معده و یا خونریزی معده نیز شوند. به بیماران توصیه می شود در صورت بروز هریک از این علائم سریعاً دارو را قطع کنند.

مسکن ها داروهایی هستند که مرتباً برای کمردرد تجویز می شوند. این داروها بیماری را درمان نمی کنند و فقط درد را تسکین می دهند. ترکیبات تیلنول Tylenol و آسپرین برای تسکین درد مؤثر می باشند. معمولاً تجویز داروهایی مانند کدئین یا داروهایی شبیه کدئین مانند پرکدان (Percodam)، تیلنول با کدئین، ویکودین (Vicodin)، آسپرین با کدئین ضروری می گردد. قدرت تسکین آنها بسیار خوب است. کدئین و مشتقات ان مسکن و متعاد کننده هستند. این داروها باید با دقت و به مقدار کم مصرف شوند. داروهای تزریقی مانند دمرول (Demerol) و مورفین فقط در هنگام بستری شدن در بیمارستان و برای دردهای شدید تجویز می شوند و جزء معتاد کننده های بسیار قوی می باشند.

قبل از اتمام موضوع داروها، تأکید می کنم که مسکن ها نباید بیشتر از دو یا سه روز مصرف شوند مگر در موقع بسیار ضروری. حتی اشخاص مبتلا به اسپاسم شدید کمر و پا و فتق دیسک برای تسکین درد باید کاملاً استراحت نماین. خوابیدن به پهلو و جمع کردن یک یا هر دو زانو (حالت جنینی) درد را تسکین می دهد. زمانی که درد حاد و شدید است، خوابیدن در رختخواب به طور مداوم بسیار مهم می باشد. وقتی برای غذا خوردن می نشینید، به حمام می روید، کمر دچار درد و سوزش شده و بهبودی به تأخیر می افتد. ۴۸ ساعت اول از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در طول این زمان بیشتر استراحت کنید، کمتر دچار استرس شوید و فشار کمتری بر پشت وارد کنید. در این صورت درد سریعاً برطرف می شود.

تاکنون آنچه که به کمردرد کمک می کرد و درد و تورم را تسکین می داد توضیح داده ام، اما اینها واقعاً درمان منشأ درد (که معمولاً یک کمر سست همراه یا بدون فتق دیسک است) نمی باشد. ۸۰ تا ۹۰ درصد از کمردردها با انجام تمرینات ورزش به طور منظم قابل درمان و کنترل هستند. اشخاصی که تمرینات روزانه را به طور منظم انجام نمی دهند یا در شرایط ناپایداری قرار دارند یا مبتلا به فتق شدید دیسک هستند، باید مستقیماً تحت درمان قرار گیرند. به این معنی که با یک آنزیم تورم دیسک را حل کنیم یا با جراحی آن را برطرف کنیم. برای درمان تنگی ستون فقرات و برای چسبندگی مهره ها از جراحی استفاده می شود.

حل دیسک: شیمیونوکلئوزیس

هسته مرکزی، بخش مرکزی و نرم دیسک، که فتق یا بیرون زدگی پیدا می کند حاوی نوعی ماده پروتئینی به نام کلاژن و آب است. Chymopopain، یک آنزیم است که می تواند درون دیسک تزریق می شود تا هسته مرکزی را حل کند. این عمل با اشعه X کنترل می شود در ضمن بیمار بیهوش نمی شوند. سوزنی را در کمر درون دیسک بین مهره ای فرو می کنند. وقتی اشعه X تأیید کرد که سوزن در بخش های میانی فضای دیسک قرار دارد، مقدار کمی از آنزیم تزریق می شود. این عمل با درد نسبتاً کمی همراه است. توصیه می شود یک یا دو روز پس از عمل بیماران در بیمارستان بستری شوند. سپس بیمار می تواند کم کم فعالیت های خود را شروع کند. البته تا ۶ هفته فعالیت های خود را باید به دقت کنترل کند. بعضی اشخاص به آنزیم پاپائین حساس بوده و عکس العمل شدیدی را نشان می دهند، اگر آنزیم با پایه عصب تماس بگیرید عصب را متورم و دردناک می کند. سالهاست که استفاده از این آنزیم شیمیایی به دلیل عوارض آن و اینکه تعدادی زیادی از بیماران دردشان تسکین نیافته نسبتاً کاهش یافته است. امروزه استفاده از آنزیم به کسانی که حامله نیستند و یا حساسیت به آنزیم ندارند محدود شده است. بیمارانی که دارای مشکلات عصبی بزرگی هستند و دچار فتق دیسک نیز هستند، نمی توانند این نوع درمان را انجام دهند. همچنین بیماران مسن تر که مبتلا به آرتریت و تنگی ستون مهره ها هستند، مناسب تزریق ماده شیمیایی نیستند. در این بیماران عامل دیگری باعث فشار به ریشه عصبی می شود و یا حل دیسک درمان نمی یابد.

آسپیراسیون یا مکش دیسک

آسپیراسیون دیسک یک روش درمانی نسبتاً جدید است. در این روش یک سوزن خالی بزرگ را درون فضای دیسک فرو می کنند و با یک روش چرخشی مته مانند مواد درون دیسک را می مکند. در این روش درمانی، آنزیمی تزریق نمی شود و خطر آلرژی یا آسیب عصب به وجود نمی آید. اما این درمان چندین محدویت دارد: اول اثرات طولانی مدت درمان دیسک مشخص نیست. دوم، فقط مواد داخل دیسک برداشته می شوند و بخش هایی از دیسک که باعث بیماری می شوند در مجرای ستون فقرات باقی می مانند. سوم اینکه وارد شدن به فضای دیسک از مهره L5 و S1 به دلیل روی هم بودن استخوان های لگن مشکل می باشد. درنتیجه نیمی از فتق های موجود در فضای دیسک باقی می مانند. چهارم، اگر در اثر تنگی مجرا یا ضخیم شدن رباط بر پایه عصب فشار وارد آید نمی توان با این روش فشارهای وارده را برطرف کرد. به غیر از این موارد ممکن است آسپیراسیون موفقیت آمیز باشد.

برداشتن فتق دیسک با عمل جراحی

مجرای باریک، رباط های ضخیم و تحریکات استخوانی همه در سوزش، درد و فشار بر پایه عصبی نقش مهمی دارند. جراحی نه فقط برآمدگی دیسک را برطرف می کند بلکه باعث کاهش فشار و برطرف کردن هرگونه فشار بر پایه عصبی می شود.

ابتدا شکافی روی دیسک مبتلا به وجود می آید. ماهیچه های استخوان های ستون فقرات را جمع می کنیم. بنابراین فضای بین مهره های مجاور دیده می شوند. یک رباط بین دو استخوان قرار می گیرد و سپس دیسک برداشته می شود. با بریدن بخش های کوچک استخوان در دو طرف فضا، این قسمت بازتر می شود و دورال ساک (کیسه دارای پرده سخت) و پایه عصبی دیده می شود. با کنار زدن پایه عصبی و دورال ساک و کیسه به یک طرف، بخش متورم دیسک مشخص می شود. در این موقع دیسک فتق دار برآمده برداشته می شود. هر زائده استخوانی که بر پایه عصبی فشار می آورند نیز برداشته می شود. اگر تکه هایی از دیسک در فضای دیسک باقی مانده باشد بیرون آورده می شوند. در طول جراحی از پایه عصب و کیسه آن به دقت محافظت می شود.

Microdiscectomy (میکرودیسکتومی) نوعی از روش های استاندارد است که در آن از یک میکروسکوپ و یا یک لنز ذره بینی برای دیدن دیسک و برداشتن آن استفاده می شود. شکاف کوچکی در ناحیه مورد نظر به وجود می آورند و Scop و وسایل مورد نیاز را در میان این شکاف قرار می دهند. فایده آن این است که بیمار برای مدت زمان کوتاهی در بیمارستان بستری می شود و می تواند سریعاً به فعالیت هایش ادامه دهد، اما جراحی که از میکروسکوپ استفاده می شود طولانی تر می باشد.

برداشتن فشار جهت درمان گرفتگی ستون فقرات

بیمارانی که مبتلا به گرفتگی مجرای ستون فقرات هستند، تنگی مجرا باعث فشار بر پایه های عصب می شود که این اتفاق ممکن است به دلیل تخریب تا تورم دیسک باشد. برای برطرف کردن فشار، مجرای ستون فقرات باید بزرگ شود. بنابراین مجرای ستون فقرات را باز کرده و هر فشاری را از پایه های عصب بر می دارند. همچنین تورم (فتق) دیسک نیز برطرف می شود. گاهی مجرای کوچکی که پایه عصبی را از ستون فقرات خارج می کند، تنگ می شود و بر پایه عصبی فشار می آورد. این مجرا باید آنقدر بزرگ شود تا بیماری و درد برطرف شود. بزرگ کردن این مجرا به Foraminotomy معروف است.

به طور خلاصه، درمان تنگی ستون فقرات مسلتزم بزرگ کردن مجرای ستون فقرات، برداشتن تکه های دیسک فتق دار (متورم)، قطع زوائد استخوانی از مفصل و در صورت نیاز انجام Foraminotomy می باشد. این جراحی بسیار پیچیده و مشکل است، مهمتر اینکه، معمولاً بیش از یک بخش ستون فقرات را شامل می شود. در بیشتر بیماران این عمل از L1 تا استخوان خاجی صورت می گیرد. به طوری که می دانید افراد ۶۰ سال به بالا بیشتر دچار تنگی ستون فقرات می شوند. بسیاری از آنها دچار بیماری های دیگری هستند که جراحی را پیچیده تر می کند. در ده تا پانزده سال گذشته طریقه استفاده از داروهای بی هوشی اصلاح شده است. بیماران از نزدیک ارزیابی می شوند و عوارض این داروها نیز کم است. پیشرفت در علم هوشبری به جراحان اجازه می دهد که پیچیده ترین و طولانی ترین جراحی ها را در تمام زمینه ها بیشتر از قبل انجام دهند.

ترکیب یا اتصال مهره (Spine Fusion)

ممکن است شنیده باشیم که افرادی فیوزن استخوان انجام داده باشند. فیوژن استخوان چیست و چرا باید انجام شود؟ در اینجا باید کلمه چیست (فیوژن استخوان چیست) توضیح داده شود. رباط ها و دیسک های بین مهره ای باعث اتصال مهره ها به یکدیگر می شوند. همچنین منجر به حرکت بین مهره های مجاور نیز می شوند و این دلیل انعطاف پذیری ستون فقرات می باشد. حرکت مهره های توراسیک توسط اتصال به دنده ها محدود می شود درحالیکه مهره های کمری به دنده ها اتصال ندارند و حرکت بیشتری دارند.

اگر به دیسک بین مهره ای و مفصل های کوچک آسیبی برسد، حرکات یک مهره روی دیگری دچار اختلال می شود. این بی ثباتی و سستی مهر ها بسیار دردناک است.

این اختلال بیشتر در مهره های کمر یعنی L4 و L5 و نیز L5 و S1 اتفاق می افتد. تحلیل مهره ای و جابه جایی مهره های پایینی نیز می تواند منجر به حرکات غیرطبیعی و درد شود. بیمارانی که به علت تنگی ستون فقرات Laminectomies (برداشتن صفحه نازکی از ستون فقرات) کرده اند، ممکن است دچار بی ثباتی همراه با حرکت غیرطبیعی در مهره ها شوند.

کمربندها (آتل) برای ثابت نگه داشتن کر و جلوگیری از حرکات غیرطبیعی استفاده می شوند. متأسفانه اغلب، آتلها در کنترل این وضعیت بی اثر هستند. زمانی که آتل خارجی مؤثر نباشد می توان از یک آتل داخلی استفاده کرد. اینچنین آتل هایی می توانند از حرکت جلوگیری کنند و از درد بکاهند. وقتی دو مهره به وسیله تکه های استخوانی به یکدیگر متصل شوند و نتوانند حرکت کنند، یک اتصال دائمی به وجود می آید که به فیوژن مهره ها معروف می باشد.

همه می دانند اگر استخوانی بشکند و گچ گرفته شود انتهاهای آن رشد کرده و درنتیجه استخوان ها جوش خورده و بهبود می یابند. در فیوژن استخوان تکه ای از استخوان لگن برداشته می شود و به مهره مجاور پیوند زده می شود. وقتی این اتصال محکم شد، هیچ حرکتی بین دو مهره به وجود نخواهد آمد. گاهی پیش از دو مهره به یکدیگر متصل می شوند. بیشتر مهره L5 به S1 متصل می شود اما گاهی مهره L4 و حتی L3 باید به آنها متصل شود.

بیماران مبتلا به انحنای جانبی ستون فقرات ممکن است نیاز به فیوژن یا اتصال دو استخوان به هم داشته باشند، اما این عمل گرچه عمل اتصال مهره ها به هم است، لیکن برای مقاصدی غیر از فیوژن یا اتصال مهره ها به هم صورت می پذیرد. تکنیک های متفاوتی برای فیوژن یا اتصال استخوانها به هم وجود دارد، این عمل را می توان از پشت مهره، کنار مهره و بندرت از جلو مهره ها انجام داد. این روش مستلزم آن است که شکم پاره شود و بنابراین عملی سخت و پیچیده است.

در سالهای اخیر علاوه بر تکه های استخوانی که برای بهبودی پیوند زده می شوند، بعضی از ارتوپدها از صفحات یا پچ و مهره برای ثابت نگه داشتن استخوانها استفاده می کنند. در بیشتر موارد اتصال مستقیم مهره ها بدون استفاده از ثابت کننده ها موفقیت آمیز است اما در موارد مشکل و پیچیده باعث اتصال مهره به صورت محکم تری می شود.

یکی از ویژگی های فیوژن استخوانی این است که با وجودی که حرکت بین یک یا چند مهره از بین رفته است، بیمار از این از دست رفتن عملکردی حرکت اطلاع ندارد. خم شدن بر روی باسن امکانپذیر است و مفاصل باقیمانده هنوز تا حدی حرکت دارند.

در همان روزهای اولی که دیسک فتق دار برداشته می شود، به صورت روتین اتصال دو مهره صورت می گیرد. جراحان ارتوپد معتقد بودند چون ساختمان دیسک به مدت طولانی دست نخورده نمی ماند، ممکن است دچار حرکات غیرعادی شده و سرانجام منجر به درد شود. بعداً مشخص شد که این فرضیه صحیح نیست. فقط در صورت لامینکتومی شدید و برداشتن مفاصل کوچک در یک زمان ناپایداری رخ می دهد و در غیر این صورت این عمل اتفاق نمی افتد. امروزه فیوژن مهره ها همراه با برداشتن دیسک به ندرت انجام می شود. با این وجود همه دیسک ها تحت شرایط یکسانی برداشته نمی شوند و گهگاهی اتصال یا فیوژن دو مهره لازم می گردد. دلیل دیگری که چرا فیوژن به طور عادی انجام نمی شوند این است که فیوژن یک فرآیند بسیار گسترده است و چندین ماه طول می کشد تا بیمار بتواند به فعالیت های طبیعی برگردد، درحالیکه شخصی که قطع دیسک استاندارد داشته چندین هفته طول می کشد تا به فعالیت های عادی باز گردد.

جراحی ناموفق کمر

با وجودی که در ۸۰ تا ۹۰ درصد از بیماران، جراحی دیسک و اتصال مهره ای موفق بوده است اما تعدادی از آنها بعد از جراحی باز دچار درد شده اند. دلایل دردهای بعد از عمل متنوع است. جای زخم در پایه های عصب، تحریک زیاد، باقی ماندن تکه های دیسک، وجود فتق (تورم) دیسک در بیش از یک مهره، بی ثباتی بین دو مهره همه دلایلی برای باقی ماندن درد می باشند. بیان علت اصلی درد بعد از جراحی مشکل است. معمولاً نیاز به سیتی اسکن، MRI و غالباً میلویوگرام خواهم بود.

استراحت، برنامه ورزشی، مصرف داروها به مدت طولانی می تواند درد را تسکین دهد. بنابراین شخص می تواند به فعالیت های طبیعی ادامه دهد. ممکن است با انجام آزمایشات تشخیص داده شود که با جراحی دیگر درد برطرف می شود و مشکل حل خواهد شد. بنابراین جراحی دیگری نیاز خواهد شد. به هر حال با وجودی که تشخیص بسیار اختصاصی اما بهتر است جراحی دوم صورت نگیرد. معمولاً جراحی تشخیص موفقیت آمیز نبوده و غالباً درد شدیدتر از قبل می شود.

جراحی باید با دقت بسیاری انجام شود زیرا همیشه موفقیت آمیز نیست. ۸۰ درصد از بیماران مبتلا به مشکلات دیسکی با گذشت زمان و استراحت بهبود می یابند. من معتقدم اگر این بیماران به خوبی از کمر خود مراقبت کنند و تمرینات مخصوص کمر را روزانه و به طور منظم انجام دهند هرگز نیاز به جراحی دیسک نخواهند داشت. اما کسانی که تورم (فتق) دیسک باعث درد شدید و سستی ماهیچه ها می شود جراحی لازم است.

به خاطر داشته باشید که جراحی دیسک فتق دار یا حتی اتصال مهره ها تنها بخشی از درمان می باشد. بعد از این که فتق دیسک برطرف شد، ساختار دیسک و مهره های متصل به آن و مفصل های کوچک دچار آسیب دائمی می شوند. به منظور جلوگیری از مشکلات بیشتر که منجر به آسیب اساسی به مفصل می شود، باید با حرکات مناسب بدن ناحیه ضعیف شده را محافظت و تقویت کرد. به این معنی که روش های مناسب برخاستن، نشستن و حمل کردن را تمرین کنیم تا فشار بر ناحیه ضعیف شده کاهش یابد. این ناحیه با سفت کردن ماهیچه هایی که کمر، پشت و شکم را محافظت می کنند و ماهیچه های لگن تقویت می شود. بهبود وضعیت مکانیکی بدن به وسیله برداشتن فشار از روی ستون مهره ها نیز حاصل می شود. اگر تاندوم ها سفت شده اند آنها باید منبسط شوند، اگر عضلات خم کننده لگن منقبض شده اند با نرم و منبسط شوند. همچنین بای لوردوزی (خمیدگی ستون فقرات) شدید اصلاح و درمان شود. برای سلامتی کمر انجام حرکات مناسب و تقویت ماهیچه های ستون فقرات لازم است. حتی بعد از جراحی فقط شما می توانید با انجام تمرینات ورزشی مناسب از عود کردن بیماری جلوگیری کنید و تا زمانی که احساس بهبودی نکرده اید فیزیوتراپی را انجام دهید و تمرینات را متوقف نکنید.

زندگی روزانه و کمر شما

در فصل های قبل درباره موضوعاتی که در این فصل بحث خواهیم کرد، صحبت شده است لیکن بهتر دیدم همه را در یک فصل بیاورم. من ین فصل را به سه قسمت تقسیم کردم و در هر قسمت وضعیتی یا حالتی از بدن را توضیح داده ام.

خوابیدن

چه مسائلی در خوابیدن مهم است؟ خوابیدن حالتی است که خستگی را برطرف کرده و پشت استراحت می کند. چگونگی خوابیدن برای سلامتی کمر بسیار مهم است. ابتدا از تشک شروع می کنیم (شکل ۱۱ را ببنید). در تشک نرم، پشت فرورفته و باعث وارد شدن فشارهای اضافی به آن می شود. یک تشک مناسب باید سفت باشد که البته نه به سفتی سنگ. کف تخت باعث محافظت ستون فقرات می شوند. تخت هایی به قطر ۴/۳ اینچ زیر تشک نرم قرار می گیرد و باعث حمایت پشت می شود. قبل از خرید تشک آن را آزمایش کنید. لبه آن بنشینید ببینید چه مقدار فرو می رود یا وزن بدن را تحمل می کند.

تشک هایی که فرورفتگی های کمی را ایجاد می کنند بهتر هستند. من تشک مخصوصی را توصیه نمی کنم. همه باید خودتان انتخاب کنید. اشخاص مسن یا کسانی که مبتلا به آرتریت یا مشکلات دیگری هستند نمی توانند از تشک سفت استفاده کنند. در این صورت می توانند یک ابر یا اسفنج لاستیکی را روی تشک قرار دهند تا بر برجستگی های استخوان ها فشار نیاورد و احساس آرامش بیشتری کنند. چگونگی خوابیدن بسیار مهم است. بعضی اشخاص بدون درد و ناراحتی روی شکم می خوابند اما وقتی دچار کمردرد خصوصاً دیسک لغزنده باشند این وضعیت بسیار دردناک و ناراحت کننده می باشد. از طرف دیگر خوابیدن به پشت به طور مستقیم نیز می تواند دردناک باشد. اگر شما کمردرد دارید و می خواهیم به پشت بخوابید دو یا سه بالشت زیر زانو قرار دهید. بنابراین زانوها و باسن خم می شوند اما بهترین حالت خوابیدن، قرار گرفتن بر پهلو با یک یا دو زناوی خمیده می باشد که حالت جنین نامیده می شود (حالتی که جنین در رحم قرار می گیرد، ران ها در مقابل سینه و پاشنه ها مقابل کفل ها قرار می گیرند).

نشستن

اکثر مردم بیش از ۷ تا ۸ ساعت نمی خوابند. در طول روز ساعت های زیادی را می نشینند، مانند سرکار، مسافرت در ماشین، سینما، تماشای تلویزیون یا در سر کلاس. ما می نشینیم زیرا آسان تر از ایستادن است. در حقیقت وقتی می نشینم ماهیچه های پشت و شکم استراحت می کنند، به همین علت باید در نشستن، بدن در وضعیت مناسب قرار گیرد. از طرف دیگر بر دیسک های بین مهره ای، رباط ها و مفصل ها فشار بیش از حد وارد می شود.

نوع صندلی برای نشستن مهم می باشد. بیماران مبتلا به کمردرد باید از صندلی های نرم راحتی اجتناب کنند، زیرا وقتی بلند می شوند دچار سفتی و درد در ناحیه کمر می شوند. آنها همیشه دنبال صندلی سفت می باشند. صندلی راحتی باعث می شود که ستون فقرات از وسط خم شود و لوردوز (خمیدگی ستون فقرات) عود کند. یک صندلی سفت مناسب انتخاب کنید و بودن یک بالش بر روی آن نیز بهتر می باشد. شما باید بتوانید به پشتی صندلی تکیه دهید و زانوها را با زاویه ۹۰ درجه خم کرده و کف هر دو پا به راحتی روی زمین قرار دهید (شکل ۱۲ را ببینید). صندلی های دسته دار راحت تر هستند زیرا در بلند شدن به شما کمک می کنند. صندلی های چرخان نیز مناسب هستند زیرا نشیمن گاه و تکیه گاه محکمی دارند. صندلی هایی که تکیه گاهشان از بخش نشیمن گاه بلندتر هستند، باعث بروز بسیاری از مشکلات کمر به طور مخفی می شوند صندلی های خانه و محل کار را کنترل کنید تا مناسب و راحت باشند.

در هنگام رانندگی نزدیک فرمان بنشینید. به صورتی که کفل ها و زانوها خم شوند. با پاهای کشیده به جلو رانندگی نکنید زیرا به کمر فشار وارد می شود. اگر صندلی قابل تنظیم باشد آنرا ۱۰ تا ۱۵ درجه به عقب بکشید تا کمرتان استراحت کند کسانی که مبتلا به لوردوز (انحنای ستون فقرات) هستند باید از بالشت کوچکی استفاده کنند، خصوصاً برای نشستن یا رانندگی طولانی بسیار مفید می باشد.

هنگامی که جلوی ماشین نشسته اید، هرگز برای برداشتن چیزها از زمین یا صندلی عقبی نچرخید این چرخیدن و برخاستن برای کمر خطرناک می باشد.

اگر قبلاً دچار یک بیماری جدی در کمر بوده اید و اخیراً بهبود یافته اند، از نشستن های طولانی اجتناب کنید. بعد از یک ساعت بایستید و کمی راه بروید. برای مدتی دراز بکشید سپس دوباره بنشینید. اگر در هواپیما هستید حداقل هر یک ساعت یکبار کمی در راهرو هواپیما قدم بنزیند. اگر با ماشین مسافرت می کنید ماشین را متوقف کنید چند قدم راه بروید سپس به سفرتان ادامه دهید. اگر در سینما یا سالن تئاتر هستید در ردیف آخر بنشینید تا بتوانید بدون ایجاد مزاحمت برای دیگران بایستید.

ایستادن

مردم در حالت ایستاده کارهای زیادی را انجام می دهند. می ایستند، راه می روند، می دوند، بلند می شوند، وسایلی را حمل می کنند، ورزش می کنند و می پرند و … . هرچه بیشتر فر روی پا بایستد، بیشتر به کمرش فشار وارد می شود. بنابراین باید نسبت به پشت مراقبت و توجه بسیار نمائید.

در موقع ایستادن اولین چیزی که باید مورد توجه قرار گیرد، حالت بدن است. طریقه ایستادن صحیح این است که سر باید موازی ستون فقرات و لگن قرار گیرد. همچنین وضعیت صحیح شامل کنترل لگنف اجتناب از انحنای ستون فقرات، نگه داشتن سر به طرف بالا (نه چانه) می باشد. بطوریکه شانه ها به طور طبیعی صاف شوند (شکل ۱۳ را ببنید). وضعیت صحیح ایستادن باید به راحتی احساس شود اما نیاز به تلاش دائمی (چه فیزیکی و چه روانی) دارد. باقی ماندن بر این حالت نیاز به تمرین و راه رفتن دارد. اما بعد از مدتی عادی می شود. علاوه بر این پوشیدن کفش های مناسب برای راه رفتن مهم است. زنان احساس می کنند با کفش های پاشنه بلند بهتر به نظر می آین اما این بلندی پاشنه باعث فشار بر روی کمر می شود که مناسب نیست.

بیشتر فعالیت های برخاستن و خم شدن هنگام ایستادن انجام می شود. در این بخش چگونگی انجام انها را توضیح خواهم داد. به شما توصیه می کنم که هرگز برای بلند شدن پشت را خم نکنید و وقتی خم می شوید چیزی بلند نکنید. به عبارت دیگر اگر می خواهید جعبه یا کفش هایتان را بردارید، بدن و شانه هایتان را صاف کرده روبه روی جعبه قرار گیرید سپس زانوها را خم کرده و به جلو خم شوید. لازم نیست کمر را سفت کرده و یک زانو را خم کنید. هنگام برداشتن چیزهای سنگین یک پا را جلوی پای دیگر قرار داده زانوها را خم کرده، سپس به جلو خم شوید و آن را با تمام بدن بلند کنید (شکل ۱۴ را ببنید). وقتی آن را محکم گرفتید پاها را صاف کنید. اجازه دهید پاها سنگینی را تحمل کنند نه کمر. اگر می خواهید جعبه ای که بلند کرده اید را روی میز قرار دهید با پاها به طرف میز برگردید و هرگز بدنتان را نچرخانید. سپس جعبه را روی میز قرار دهید.

برعکس اگر می خواهید جعبه ای را از این روی میز بردارید و روی میز قرار دهید، با تمام بدن جعبه را بلند کنید و به طرف جایی که می خواهید جعبه را بگذارید برگردید. یک پا را جلوی پای دیگر قرار دهید و زانوها را خم کنید. سپس بالاتنه را به جلو برای قرار دادن جعبه خم کنید. هرگز چیزهای خیلی سنگین را بلند نکنید.

حمل بار روی شانه ها نیز خطرناک می باشد. اگر دست هایتان را مستقیماً به بیرون در جلوی خودتان باز کنید و به تدریج آنها را روی سرتان قرار دهید متوجه می شوید که همانطور که دست ها را بالا می برید به پشتتان را قوس می دهید که این یک پدیده کاملاً طبیعی است.

اما اگر همین کار را با یک وزن سنگین در دست ها انجام دهید فشار زیادی را بر کمر وارد می کنید. بلند کردن یک جعبه کتاب سنگین و قرار دادن آن روی یک قفسه بلند فاجعه است. زیرا فشار این بار بر کمر به راحتی دیسک را پاره می کند. با استفاده از یک چهارپایه یا صندلی کتاب ها را در ارتفاع قابل دسترس قرار دهید. سپس آنها را بلند کرده و در قفسه بگذارید. قراردادن چه بار سنگین و چه سبک روی شانه ها بسیار خطرناک است. وقتی می خواهید تعدادی از جعبه را در کابینت آشپزخانه قرار دهید باید روی یک چهارپایه بایستید. از وارد کردن فشار بر پشت جداً خودداری نمائید. برای جلوگیری از مشکلات کمر باید از سر و ماهیچه ها استفاده کنید.

خم شدن زیادی بدون پیامد نخواهد بود. زنان انعطاف پذیرتر از مردان هستند. بسیاری از زنان بدون هیچگونه فعالیت ورزشی می توانند با زانوهای صاف به آسانی با زمین تماس بگیرند. این موضوع ممکن است به یک عادت تبدیل شود و خطرناک است. زمانی ممکن است فرد کمرش را خم کند اما نتواند آن را صاف کند. هر وقت خم می شوید تا در فرا را باز کنید و غذا را بررسی کنید اول زانوها را خم کنید. (شکل ۱۵ را ببنید)

بیشتر مردم از کمردرد ناشی از ایستادن شکایت می کنند. ایستادن به مدت طولانی در یکجا باعث خستگی و فرسودگی ماهیچه و فشار بر کمر شده و منجر به کمردرد می شود. مشکل ایستادن طولانی این است که لگن به جلو می افتد و انحنانی ستون فقرات افزایش می یابد درنتیجه بر ماهیچه ها و رباط های کمر فشار وارد می شود. جمع کردن کفل ها انحنای ستون فقرات را خنثی می کند. اما انجام این عمل برای مدت طولانی مشکل است. اگر یک پا را روی یک چهارپایه یا جاپایی چند اینچی قرار دهید. کفل و زانو خم شده و لگن به عقب تغییر وضعیت می دهد و انحنای ستون فقرات کاهش می یابد. وقتی برای مدت طولانی می ایستم، جاپایی کوچکی دارم که روی آن استراحت می کنم. اگر بسیار طولانی شود یک پا را با پای دیگر عوض می کنم. این عمل از خستگی و کمردرد جلوگیری کرده و می توانم برای مدت طولانی بایستم. شما می توانید در موقع اطوکشی و فعالیت هایی که نیاز به ایستادن دارد از جای پای کوچکی استفاده کنید.

حمل وسایل برای اشخاصی که دچار کمردرد هستند بسیار خطرناک است. سؤالی را می پرسم چه مقدار می توانید بلند کنید و حمل نمائید؟ در این زمینه افراد مختلف متفاوت هستند. یک فوتبالیست یک جسم سنگین را می تواند بلند کرده و حمل کند اما یک زن میزان خیلی کمتری را قادر خواهد بود بلند کرده و حمل کند. اجسام کوچک اما سنگین راحت تر از اجسام بزرگ اما سبک تر قابل حمل هستند. مشکل حمل قطعات بزرگ این است که دست ها به اندازه کافی بلند نیستند تا تمام اطراف آن را بگیرند. این مسئله حمل را مشکل کرده و فشار زیادی را به کمر وارد می کند. بهترین راه این است که باید کسی در حمل این بار سنگین، چه این بار ۳۰ پوند و یا ۱۰۰ پوند باشد، کمک کند. اجسام متراکم و سنگین مانند یک جعبه کتاب خیلی سنگین است اما اگر بطور صحیح بلند شوند، جلو سینه نگه داشته شوند و به مسافت طولانی برده نشوند، فشار زیادی بر کمر وارد نخواهند کرد.

روستائیان و عشایر اغلب وسایل سنگین را روی سرشان حمل می کنند و هیچ آسیب یا فشاری بر کمرشان وارد نمی شود. رمز این کار توازن است. سر، شانه ها، ستون فقرات و لگن به طور متوازن و یکسان سنگینی را تحمل می کنند. بنابراین سنگینی به پایین ستون فقرات به طرف پاها کشیده می شود. اگر این روش را از کودکی تمرین کنید، می توانید بدون هیچ مشکلی آن را انجام دهید. در غیر این صورت نمی توانم این را به شما توصیه کنم.

نگه داشتن جعبه ها روی شانه ها یک روش راحت و کم فشار برای حمل بارهای سنگین می باشد. انجام این کار به قدرت و توانایی شما و وزنی که حمل می کنید بستگی دارد. وقتی من باید یک جعبه سنگین را در مسافت طولانی حمل کنم می دانم که جعبه را طوری نگه دارم که از خستگی و فشار زیاد جلوگیری کنم. جعبه را از شانه به شانه دیگر تغییر داده و گاهی آن را مقابل سینه حمل کنم. این تغییر وضعیت خستگی و فشار را کاهش می دهد. با مرور و برگشت به تاریخ مردان، کشف کردیم که چیزهایی که ما فکر می کردیم جدید و مدرن بودند واقعاً بخشی از فعالیت های زندگی روزمره مردم آن زمان بودند. این فعالیت ها شامل حمل وسایل سنگین در پشت می باشد. امروزه کوله پشتی، دست ها را آزاد گذارده و حمل را به پشت محوّل می کند. وقتی بچه بودم کتاب هایم را زیر دستم یا در یک کیف حمل می کردم. بچه های من کوله پوشتی دارند و با آن کتاب هایشان را حمل می کنند. حمل وزن در یک کوله پوشتی با حمل وزن روی سر یکسان است. کوله پشتی به وسیله بندها فشار را از شانه به پایین وارد می کند و سرانجام به ستون فقرات و پاها کشیده می شود.

کوژپشتی (انحنای ستون فقرات) در دختران ۱۰ تا ۱۴ ساله بیشتر دیده می شود که تصور می شود نتیجه حمل کیف روی یک شانه باشد. در اثر سنگینی، بدن به یک طرف کشیده می شود و منجر به کوژپشتی می شود. سنگینی به طور مساوی در دو طرف بدن باعث سلامتی پشت می شود. این تعادل وزن از وارد شدن فشار بر پشت جلوگیری می کند.

 کمک های اولیه برای کمر

وقتی اولین کمردرد بی موقع و غیرمنتظره اتفاق بیفتد ممکن است خارج از شهر باشید یا در تعطیلات آخر هفته یا عصر باشد یا ممکن است پزشک در راه باشد. اگر درد شدید نباشد می توانید قدم بزنید، از جایی به جای دیگر بروید و با تحمل درد تا روز بعد صبر کنید تا ببینید آیا نیاز به مراجعه به پزشک دارد یا نه. اما اگر درد شدید و عذاب آور باشد نیاز به راهنمائی هایی دارید که چگونه به خودتان کمک کنید تا اینکه تحت مراقبت های پزشکی قرار گیرید.

هدف من این نیست که شما را متخصص کنم یا بدون مراجعه به پزشک می توانید خودتان را درمان کنید بلکه معتقدم که چندین توصیه ساده می تواند درد شما را تسکین دهد.

شدت حملات در کمر مختلف است. ملایم ترین آنها درد و سفتی است که در کمر متمرکز می شود. این درد ممکن است متناوب باشد و فقط در موقع تغییر وضعیت بروز کند. مانند برخاستن از صندلی و خم شدن برای پوشیدن کفش ها. ممکن است هنوز بتوانید فعالیت های روزمره را ادامه دهید. اگر علائم خودبه خود برطرف شدند، باید تمرینات مخصوص کمر را انجام دهید تا علائم بعدی کاهش یابد یا از آن جلوگیری شود.

در موارد دیگر ممکن است کمردرد شدیدتر و دائمی باشد و حرکات بسیار محدود شوند. اگر دردها به علت یک عطسه با چرخش ناگهانی یا سرماخوردگی کمر به وجود آید می توان به کاهش اسپاسم ها کمک کرد. با خوابیدن در رختخواب (قرار گرفتن به حالت جنینی یا به به پشت خوابیدن با قرار دادن بالشت هایی زیر زانو) درد تسکین می یابد. آسپرین با داروها ضد التهاب (ترکیبات ایبوپروفن که در همه جا قابل دسترس هستند) می توانند به کاهش درد کمک کنند. اگر درد بسیار شدید باشد باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید. با استراحت و مصرف داروها درد برطرف می شود و سپس می توانید برنامه تمرینی را شروع کنید.

کمردرد ممکن است توأم با پا درد باشد. اگر درد به ران ها کشیده شود اما به زیر زانو نرسد ممکن است به علت تورم (فتق) دیسک نباشد. اگر درد به پایین پاها، قوزک و کف پا کشیده شود (سیاتیک کلاسیک) ممکن است به علت فتق دیسک باشد، باید سریعاً به رختخواب بروید و به حالت جنینی یا به پشت با زانوهای خمیده بخوابید و سریعاً با پزشک تماس بگیرید. ممکن است علائم طی چند روز برطرف شود، اما اگر درد به طور دائم ادامه پیدا کند باید تحت مراقبت و درمان دقیقی قرار گیرید. اگر پزشک در دسترس نباشد، مراحلی را که بتوانید درد و ناراحتی شدید از کمردرد را تسکین دهید به صورت زیر خلاصه می کنم. این دستورالعمل ها را برای سه مرحله از درد یعنی دردهای آرام، ملایم و شدید توضیح می دهم.

دردهای آرام: پخش درد و سختی های موضعی

۱٫به آرامی تمرینات نرمشی و کششی را انجام دهید. در صورت تسکین درد نیز این تمرینات را به طور منظم انجام دهید.

۲٫دوش آب گرم بگیرید.

۳٫آسپرین یا داروهای ضد التهاب دیگر استفاده کنید. مقدار مصرف باید بر طبق توصیه های روی برچسب دارو باشد.

۴٫از رانندگی طولانی یا مسافرت اجتناب کنید.

۵٫هنگام خم شدن یا بلند شدن دقت نمائید.

۶٫روی صندلی های نرم ننشینید.

۷٫اگر تشک نرم است یک مقوا یا تخته زیر آن قرار دهید.

۸٫به پهلو به حالت جنینی و یا با قراردادن بالشت هایی زیر زانو به پشت بخوابید.

۹٫وقتی کمر احساس خستگی یا درد می کند با زانوهای خمیده روی زمین بخوابید.

۱۰٫ موقع ایستادن برای رفع ناراحتی و خستگی کمر لگن را کج نگه دارید.

۱۱٫ اگر درد بیشتر از یک روز ادامه یافت به پزشک مراجعه کنید.

درد متوسط: درد و ناراحتی هنگام صاف ایستادن، حرکت و قدم زدن.

۱٫به حالت جنینی یا به پشت و با قراردادن بالشت هایی زیر زانو استراحت کنید و بیش از یک بالشت زیر سرتان قرار ندهید.

۲٫از آسپرین یا داروهای ضد التهاب برطبق دستور پزشک یا برحسب دارو مصرف نمائید.

۳٫کیسه یخ روی کمر قرار دهید (اما نباید کیسه را روی پوست مستقیماً هم بگذارید). کیسه را برای ۲۰ دقیقه قرار دهید و ۲۰ دقیقه بردارید هر دو ساعت دو بار در روز.

۴٫در صورت نیاز به حمام می توانید از رختخواب بلند شوید اما تعداد دفعات را محدود کنید (حداکثر ۴ تا ۵ دقیقه در ۲۴ ساعت).

۵٫از نشستن خودداری کنید.

۶٫برای صرف غذا بایستید اما بیشتر از ۱۵ دقیقه نایستید.

۷٫دو روز در خانه بمانید، مسافرت نروید مگر در موارد بسیار ضروری.

۸٫تا زمانی که درد و سفتی برطرف نشده ورزش نکنید. سپس به آرامی تعدادی از ورزش های مخصوص کمر را انجام دهید. وقتی توانستید آنها را به راحتی انجام دهید تعداد دیگری از ورزش ها را انجام دهید.

۹٫زمانی که درد و سفتی کاملاً برطرف شد، تمرینات و فعالیت های عادی را به آرامی از سر بگیرید.

درد شدید: به علت درد شدید نمی توانید بایستید. ممکن است پا درد شدید همراه یا بدون کمردرد داشته باشید.

۱٫در رختخواب استراحت کنید. بالشت هایی را زیر زانو قرار دهید یا به حالت جنینی بخوابید. فقط یک بالشت زیر سرتان قرار دهید.

۲٫از کیسه یخ استفاده کنید اما مستقیماً روی پوست نگذارید. ۲۰ دقیقه قرار دهید و ۲۰ دقیقه قرار ندهید، برای ۲ ساعت.

۳٫با پزشک تماس بگیرید.

۴٫آسپرین یا داروهای ضد التهاب دیگر که پزشک تجویز کرده مصرف نمائید.

۵٫از رختخواب بلند نشوید. برای ادرار از لگن استفاده کنید. فقط در موارد ضروری حمام کنید. اگر درد آنقدر شدید است که نمی توانید قدم بزنید به حالت خزیدن حرکت کنید.

۶٫اگر می خواهید از رختخواب بلند شوید، به پهلو بخوابید خودتان را به جل بکشانید و در لبه تخت بنشینید و سپس بایستید (از شخص دیگری برای استفاده کمک بگیرید.

۷٫برای غذا خوردن به یک طرف بخوابید و برای نوشیدن از نی استفاده کنید.

۸٫دوباره با پزشک مشورت کنید. باید سریعاً به پزشک مراجعه نمائید. اگر نمی توانید در ماشین بنشینید با اورژانس تماس بگیرید.

۹٫اگر درد در حدود ۴ تا ۸ ساعت برطرف شد، سعی کنید بایستید و در حدود ۵ دقیقه قدم بزنید. اگر درد افزایش نیافت ۵ دقیقه ایستادن و قدم زدن را در روز تکرار کنید.

۱۰٫ به تدریج زمان خارج شدن از رختخواب را افزایش دهید. البته بستگی به درد شما دارد. اگر درد به حد تعادل رسید می توانید دستورات این بخش را دنبال کنید.

۱۱٫ با تماس تلفنی یا مراجعه به مطب، با پزشک مشورت نمائید. او به شما توصیه می کند چطور می توانید فعالیت هایتان را انجام دهید.

اگر به علت مشکلات معده نمی توانید آسپرین یا داروهای ضد التهاب مصرف کنید از داروهای مشابه استفاده کنید. هرگز داروهای شخص دیگر را مصرف نکنید مگر اینکه پزشک خودتان تجویز کرده باشد. اگر نسبت به داوریی مشکوک هستید با پزشک خود مشورت نمائید.

فرستادن یک دیدگاه

XHTML: شما می‌توانید از این برچسب‌ها استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>