کنترل علائم حیاتی
توسط مدیر سامانه دذ 4 سپتامبر, 2012 دذ 11:06 ب.ظ | دسته‌بندی شده در خودامدادی | با ۲ دیدگاه

آشنائی علائم حیاتی

تعریف : علائمی است که از میزان صحت و سلامت مصدوم آگاه می شویم.

–         مواردی که کنترل علائم حیاتی ضرورت دارد عبارتند از:

  •      زمانیکه مصدوم احساس ناراحتی در اثر تغییر وضعیت جسمانی و یا روحی خود ابراز کند.
  •      در صورت تغییر وضعیت عمومی( افزایش میزان درد, کاهش سطح هوشیاری)
  •      هنگام پذیرش
  •      طبق دستور پزشک معالج
  •      قبل , حین , و بعد از عمل جرّاحی
  •      قبل , حین و بعد از دارو دادن ( داروهائی که روی عملکرد قلبی ـ عروقی, تنفسی و درجه حرارت اثر می گذارند)

۲- انواع علائم حیاتی

عبارتند از: درجه حرارت – نبض – فشار خون –  تنفس

۱-۲ کنترل درجه حرارت

نحوه کنترل و ابزار لازم برای کنترل : روش کار را به مصدوم توضیح دهید, در صورت نیاز پوزیشن مطلوب به مصدوم دهید ,

وسیله درجه حرارت( ترمومتر ) مناسب انتخاب کنید, دستمال کاغذی , ژل چرب کننده

( برای زمانیکه از راه مقعدی می خواهید درجه حرارت را کنترل کنید ).

 انواع ترموتر : جیوه ای دهانی , جیوه ای مقعدی , جیوه ای زیر بغلی, ترمومتر الکترونیکی

 سنسور پوستی, سنسور پرده صماغ.

نحوه اندازه گیری درجه حرارت دهانی :

دستهایتان رابشوئید- مصدوم در وضعیتی باشد که دهان در معرض دید شما باشد -ترمومتر را پاک کنید – درجه ترمومتر را به طرف خود گرفته و بخوانید اگر از ۵/۳۵ درجه سانتیگراد بالاتر بود آن را چند بار تکان دهید تا به ۵/۳۵ یا پائینی تر برسد( نحوه تکان دادن از بالا به پائین می باشد نه پائین به بالا تا ترشحاتی بطرف صورت و چشمان شما نرسد و ترمومتر هم از دست شما کمتر لیز میخورد).

 ترمومتر را در دهان مصدوم زیر زبان وی بگذارید و از وی بخواهید با لبان بسته نه دندان بسته ترمومتر را به مدت ۳ تا ۵ دقیقه نگهدارد- ترمومتر را خارج کنید و سطح مدرج را بطرف خود گرفته و با دقت میزان آن را ثبت کنید – روی ترمومتر را پاک کنید – ترمومتر را سرجایش قرار دهید- آن را در برگه مخصوص بخش ثبت کنید.

نحوه اندازه گیری درجه حرارت از طریق مقعد :

 -دستهایتان را بشوئید  و دستکش بپوشید .

– مصدوم را به محیط خصوصی ببرید و یا محیط را خصوصی کنید(اطاق درمان- آوردن پاراوان بر بالین مصدوم )

– مصدوم را در وضعیت یک پهلو به طوری که  پای طرف خلاف شما خمیده شود قرار گیرد و صورت مصدوم خلاف جهت شما باشد.

– ترمومتر راپاک کنید و  درجه آنرا بخوانید تا از ۵/۳۵ درجه بالا نباشد اگر بود طبق روش دهانی تکان دهید تا به این میزان برسد.

– کمی ژل لوبریکانت را روی یک دستمال پاک بریزید و بعد ترمومتر  را از ناحیه انتهائی به میزان ۵/۲ الی ۵/۳ سانتی متر از ژل آغشته کنید – ترمومتر  را به میزان ۳ تا ۵/۳ سانتی متر وار مقعد کنید ( هنگام وارد کردن از مصدوم بخواهید زور نزند و یا اگر احساس فشار کرد آنرا سریعا خارج کنید و هنگام وارد کردن حتما محیط شما روشن باشد و با فشار ترمومتر را وارد نکنید  )

-به مدت ۲ دقیقه صبر کنید

 – ترمومتر را بدون فشار و کشیدن خارج کنید

 – ترشحات روی آن را با دستما پاک کنید بدون اصطحکاک و از دستمال نرم استفاده شود نه زبر

– درجه را بخوانید و ثبت کنید.

–ژل باقی مانده و یا ترشحات خروجی را از ناحیه مقعد مصدوم با آب ولرم و صابون پاک کنید.

– مصدوم را در وضعیت راحت قرار دهید- محیط را از حالت خصوصی خارج کنید  –ترمومتر را با آب ولرم و صابون شسته و خشک کنید.

اندازه گیری درجه حرارت از طریق زیر بغل

-دستها را بشوئید و دستکش بپوشید.

– محیط را برای مصدوم خصوصی کنید.

– لباس یا گان مصدوم را از ناحیه شانه تا بازو خارج کنید.

– درجه حرارت را بخوانید تا میزان آن بالاتر از ۵/۳۵ درجه سانتیگراد نباشد.

 – ترمومتر  را در وسط زیر بغل قرار دهید.

 – بازوی مصدوم بر روی ترمومتر بخوابد.

 – ۳  تا ۵ دقیقه صبر کنید.

– ترمومتر را از ترشحات پاک کنید .

– درجه را بخوانید و میزان آنرا ثبت کنید.

کنترل نبض

 کنترل نبض از دو منظر صورت میگیرد:  الف) قدرت (کیفیت)  و  ب )تعداد ( کمیت )

 قدرت نبض : نیروئی که خون فشار پمپ قلب  به رگ وارد می کند همان فشار نبض است.

هرچه فشار نبض بیشتر باشد قدرت نبض بیشتر و قوی تر حس می شود.

 انواع تقسیم بندی قدرت نبض

نمره

شاخص قراردادی

۰

عدم حضور نبض

۱+

نبضی که گم میشود و به آسانی آن را نتوان حس کرد

۲+

به آسانی قابل لمس است ( طبیعی )

۴+

نبض پر و شدید

نمره

شاخص قراردادی

۰

عدم حضور نبض

۱+

نبض ضعیف و نخی شکل

۲+

طبیعی

۳+

قوی

 

برای تعیین تعداد نبض تنها وسیله مورد نیاز: ساعت( دارای ثانیه شمار)  است.

روش کار: محل نبض مورد نظر را مشخص کنید ( اغلب نبض مچ دست مد نظر می باشد ) – با روش دو انگشتی و یا سه انگشتی( دومین, سومین , چهارمین انگشت و یا  سومین , چهارمین انگست روی شریان رادیال  به آرامی فشار وارد کنید تا نبض حس شود و سپس قطع کنید ولی انگشتان را برندارید  و انگشت شست پشت مچ دست مصدوم یا مصدوم قرار میگیرد –  با فشار مجدد در صورت حس به ثانیه شمار نگاه کنید. در صورت پر بودن (حداقل ۳۰ ثانیه) و در صورت نامنظم بودن تعداد نبض یک دقیقه کامل را شمارش کنید و تعداد آنرا ثبت کنید.

نبض‌ بازویی‌ دو انگشت‌ خود را در سمت‌ داخل‌ بازوی‌ شیرخوار قرار دهید.

محل‌های‌ گرفتن‌ نبض‌ عبارتند از: گردن‌ (نبض‌ کاروتید) و مچ‌ دست‌ (نبض‌ رادیال‌). در شیرخوران‌، یافتن‌ نبض‌ در بازو (نبض‌ بازویی‌) آسان‌تر است.

مقادیر طبیعی نبض

۱۲۰ تا ۱۶۰ ضربه در دقیقه

نوزاد

۹۰ تا ۱۴۰ ضربه در دقیقه

نوپا

۸۰ تا ۱۱۰ ضربه در دقیقه

پیش مدرسه ای

۷۵ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه

مدرسه ای

۶۰ تا ۹۰ ضربه در دقیقه

بلوغ

۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه

بزرگسالان

 عواملی که روی نبض تاثیر میگذارند : عبارتند از فعالیت بدنی – تغییرات درجه حرارت بدن – هیجانات – مصرف بعضی از داروها – بعضی از اختلالات هورمونی – مشکلات تنفسی- تغییر وضعیت بدن از حالت نشسته به ایستاده.

کنترل تنفس

 برای کنترل تنفس باید به سیکل دم و بازدم توجه نمود. دم فعال و بازدم غیر فعال است انرژی صرف انجام آن نمی شود .

مقادیر طبیعی تنفس

۳۵ تا ۴۵ بار در دقیقه

نوزاد

۳۰ تا ۵۰ بار در دقیقه

نوپا

۲۵ تا ۳۲ بار در دقیقه

پیش مدرسه ای

۲۰ تا ۳۰ بار در دقیقه

مدرسه ای

۱۶ تا ۱۹ بار در دقیقه

بلوغ

۱۲ تا ۲۰ بار در دقیقه

بزرگسالان

 نحوه بررسی تنفس :  توضیح روش کار به مصدوم – وضعیت دادن به مصدوم به حالت نشسته و یا نیمه نشسته و اگر فعالیت داشت ۵ تا ۱۰ دقیقه استراحت کند- آماده سازی ساعت ثانیه شمار دار – خصوصی سازی محیط – سینه مصدوم بهتر است برهنه باشد – توجه و دقت به سیکل کامل تنفسی – در صورت منظم بودن به مدت ۳۰ ثانیه  و در صورت نامنظم بودن به مدت ۶۰ ثانیه  تنفس مصدوم را شمارش کنید ( البته بدون اینکه مصدوم به تنفس خود توجهی داشته باشد )- در هنگام شمارش علاوه بر تعداد بر عمق, عضلات تنفسی و متقارن بالاو پائین رفتن قفسه سینه توجه کنید .

کنترل فشار خون

 میزان فشاری است از طرف خون بر جد اره عروق برای جریان داشتن وارد می کند.

عوامل دیگر موثر فشار خون

۲ – استرس ۴ – سوابق فامیلی ۵ – ساعات مختلف روز ( در صبح کم ، در طول روز بالا ، بعد از ظهر در حداکثر ، شب کم میشود ) ۶ – داروها (میتوانند بالا یا پائین ببرند )

 ۷- خوردن غذا ( در افراد مسن بعد از غذا خورن پائین می آید)

ابعاد دستگاه فشار خون باید متناسب با سن و قطر بازوی مصدوم باشد  :

حداکثر دور بازوی مصدوم  برحسب سانتیمتر

ابعاد بازو بند برحسب سانتیمتر

ابعاد کیسه هوا برحسب سانتیمتر

۳۵

۱۳×۵۰

۱۲×۲۲

۲۶

۵/۹×۳۷

۸×۱۸

۱۷

۵×۵/۲۷

۱۲×۱۳

نحوه کنترل فشار خون : شستن دستها – آماده سازی وسایل ( گوشی , دستگاه فشار سنج).

 توضیح روش کار به مصدوم , بررسی اندام برای گرفتن فشار (در صورت داشتن جراحت ، جرّاحی سینه یا پستان ،گچ گیری و بانداژ داشت از دست مخالف جرّاحی استفاده شود ) – دادن حالت مطلوب به مصدوم ( خوابیده یا نشسته) – در صورت داشتن فعالیت ۵ دقیقه استراحت کند – بازوی مصدوم کاملاً لخت شود –نبض آرنج را لمس کنید – کاف فشار را ۵/۲ سانت بالاتر از محل لمس ببندید به طوریکه لوله خروجی هوا بالای شریان قرار گیرد –  فشار سنج را هم سطح چشم خود قرار دهید تا تمام ارقام دیده شود و نباید فاصله چشمان شما از فشار سنج بیش از ۱ متر باشد ودر صورت استفاده از فشار سنج جیوه ای اطاقک آن باید ایستاده باشد – نبض آرنج را حس کنید و سپس کاف را از هوا پرکنید تا ضربان حس نشود و بعد به میزان ۳۰ میلیمتر جیوه بر میزان فشار بیفزائید و بعد این مقدار را که میزان امتحان است بخاطر سپرده و تخلیه نمائید – ۱۵ تا ۳۰ ثانیه صبر کنید – سپس در محل لمس نبض دیافراگم گوشی را قرار دهید طوریکه زیر کاف نباشد – کاف را تاحد امتحان پر کنید – پیچ  هوای فشار سنج را  به آرامی باز کنید طوریکه جیوه با سرعت ۲ تا ۳ میلیمتر در ثانیه پائین بیاید – اولین نقطه شنیدن واضح صدا توجه کنید آن نقطه برابر است با فشار سیستولیک  و نقطه ۲ میلیمتر بالاتر از قطع شدن صدا توجه کنید آن نقطه برابر است با فشار دیاستولیک ـ  کاف را از هوا کاملا تخلیه کنید – در صورتیکه برای اولین بار از مصدوم فشارخون میگیرید از هردو دست فشار گرفته شود بطور طبیعی بین دو دست اختلافی در حد بین ۵ تا ۱۰ میلیمتر جیوه وجود دارد-  همیشه فشار از دستی که دارای فشار بالاتر است بگیرید –  مصدوم را در وضعیت راحت قرار داده و سپس آستین او را پائین بکشید – دستان خود را بشوئید علائم را ثبت کنید .

نحوه ثبت فشار : معمولا بصورت ۲ عددی نوشته میشود مثلا ۸۰/۱۲۰ ولی اگر بین گنگ و ناپدید شدن صدا بیش از ۱۰ میلیمتر جیوه فاصله بود آنرا بصورت ۳ عددی بنویسید (مصدومین قلبی) مثلا ۶۸/۸۰/ ۱۴۰ .

اشتباهات رایج در کنترل فشار خون :

انتخاب کاف پهن = کاهش کاذب فشار خون

باریک بودن  کاف یا کیسه هوا = افزایش کاذب فشار خون

تخلیه بسیار آهسته تر از ۲ تا ۳ میلیمتر در ثانیه = افزایش کاذب فشار دیاستولیک

تخلیه بسیار سریعتر از ۲ تا ۳ میلیمتر در ثانیه = کاهش کاذب سیستول افزایش کاذب دیاستول

جاگیری نامناسب گوشی در گوش = کاهش کاذب سیستول و افزایش کاذب دیاستول بدلیل کوتاه شنیدن صدا.

ناکافی بودن هوا در کیسه هوائی = کاهش کاذب سیستول

پیچیدن کاف بصورت گشاد بر دور بازو = افزایش کاذب فشار خون

چندین بار برای اطمینان از صداهای کروتوکف یک دست بصورت پشت سرهم

بدون وقفه گرفتن = خواندن فشار های متفاوت و مختلف

گذاشتن دیافراگم بر زیر کاف = کاهش کاذب فشار سیستول افزایش کاذب دیاستول.

نمایش ۲ دیدگاه
نوشته‌ی شما
  1. Fadyfofa گفت:

    That’s a creative answer to a dfiifcult question

  2. فرشید گفت:

    خیلی عالی بود دستتون درد نکنه.
    خوشحال میشم از وبسایت منم دیدن فرمایید
    مرسییی…!!!

فرستادن یک دیدگاه

XHTML: شما می‌توانید از این برچسب‌ها استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>