در طبیعت خوراکی ها
توسط مدیر سامانه دذ 11 سپتامبر, 2012 دذ 09:10 ب.ظ | دسته‌بندی شده در طب ایرانی | با ۰ دیدگاه

در طبایع مفردات

 

فصل اول حبوبات

گندم

گرم است به درجه اول . و در تری و خشکی معتدل است و با این تن مردم از همه حبوبها موافق تر است و بدان که نان بر اقسام و اختلاف اقسام او یا به سبب اختلاف مایه باشد یا به سبب ماده اوست نان دو است :

یکی میده ( ارد بدون سبوس )

و یکی خشک و ارد (ارد سبوس دار)

و نان میده از معده دیرتر از نان خشک ارد برود و از ان سده و سنگ گرده و مثانه تولد کند و خداوندان وجع مفاصل را و قولنج  را زیاد دارد و اصلاح او ان است که غوره در وی کنند و کسانی که از ان بخورند سکنجبین بزوری بکار برند و کسی که از سنگ گرده و مثانه بترسند این سفوف ( پودرشده ) به کار دارد و مغز تخم خربزه ده درم و شکر دوچندان برابر ان بساید و هر بامداد سه درم بخورد و از پس ابی که در وی پرسیاوشان جوشانیده بخورد

نان خشک ارد از وی خون غلیظ پدید اید و گر و خارش و بیماری ها ی سوداوی تولد کند و هرچه سپوس در نان بیشتر بود ایم مضرتها بیشتر بود از برای انکه تن مردم غذا از وی کمتر یابد مردم را ضعیف کند و اثر پیری ظاهر گرداند .

این نان با سپید باهای چرب باید خورد و شیرینیها و روغن گاو و مسکه (کره ) باید خورد.اما اختلاف نان به سبب اختلاف صورت و ترکیب است و ترکیب او بر چهار قسم است :

نان فطیر

بادناک باشد و قولنج را زیان دارد .

نان که در کاک پزند

از درون او لزج بود و از بیرون او غلیظ گشته  او را با چیزی باید خورد که تلطیف خلط کند.

نان تابگی

بد باشد زیرا که اهن او را نیک خشک کرده بود لاجرم غلیظ باشد و در خمیر او اندکی بوره باید کردن .

نان کماج

بدتر بود زیرا که روی ان قوت خاکستر بود و میانه ان خام بود.

نان جو

سرد و تر است و غذا کمتر دهد از گندم و بادانگیز و از معده دیر بیرون شود و او را با طعام های چرب و شیرین باید خورد تا ضرر او کمتر بود.

باقلی

اگر تر بود سرد و تربادناک باشد و اگر خشک باشد سرد و خشک بود و هردو قسم او بخار بسیار به سر برارد و قوت مفکره را زیان دارد از او خوابها ی بد پدید اید.

نخود

گرم و تر است و مزه او امیخته است از شوری و شیرینی. به قوت شیرینی طبع نرم کند و به قوت شوری ادرار کند.

گاورس

سرد و خشک است خشکی بیشتر است او را با چیزی چرب باید خورد.

لوبیا

گرم تر است به درجه اول . از وی خون غلیظ متولد شود و معده را زیان دارد و خوابهای بد نماید.

ماش

سرد و خشک است به درجه اول.و احوال  او به احوال باقلی ماند لیکن غذا از باقلی کمتر دهد و باد کمتر از وی کند.

کنجد

گرم و تر است و دیر هضم شود و معده اکنده کند و بوی دهن ناخوش کند خام او را به انگبین باید خورد و از پس او قدری ابکامه باید خورد.

برنج

گرم و خشک است او را با شیره تازه بپزند و با روغن بادام و شکر خورند و با گوشت تازه فربه نیکو بود.

فصل دوم

گوشتها

گوشت گوسفند

غذا تمام دهد و خداوندان مزاج معتدل را موافق بود مردم گوشتخواره را از ریاضت گریز نیست.

گوشت بز

ناستوده است و گشن (جانور اماده لقاح یا جفت گیری) سخت بد بود و هرگاه که مصروع جگر بز گشن بخورد بیفتد و هرکه گوشت بز بسیار خورد بیم بود که در صرع افتد و خداوند مزاج گرم را در شهرهای گرم بد بود اگر فربه بود جوان و نیک بخته شاید خورد اندکی.

گوشت گاو

از وی خون سوداوی تولد کند و نشاید خورد مگر کسانی که کارهای سخت کنند و اگر مردم منعم خورد که کاری سخت نکند او را علت سپرز و بواسیر پدید اید و گوشت گاو سرخ بهتر بود.

گوشت گوساله

نیک باشد که در اول بدوانند و مانده کند . و پیش از کشتن ، به چند روز  اب زیادت کند

گوشت اشتر

 گرم بود و غلیظ و سودایی .

گوشت اسب

گرم است  به غایت و غلیظ و خون را سوداوی  کند و مردمان لطیف  طبع را نشاید خورد.

گوشت اهو

 از گوشت صید ها ، او بهتر است و کوشت او خوش تر و زود گوارتر  و به قیاس با گوشت گوسفند.گوشت او خشک است و مرطوب را موافق است . و مردم لاغر و خشک مزاج را بدان خوردن ، مداومت نشاید کردن که خشکی و لاغری فزاید.

گوشت بزغاله

به سبب تری که هنوز در وی باشد غذا اندک دهد و لزج باشد.

گوشت ماهی

هر ماهی که کوچک باشد و زنگ او زرد و سیاه نباشد و ماوای وی در اب پاکیزه باشد  و یا در ابی که تنک و سنگریزه بود , گوشت او لطیفتر و زودگوارتر بود .و انکه بزرگ باشد ، غذا بیشتر باشد در او ، ولیکن خلطی غلیظ  تولد کند . و هرماهی که بوی ناخوش دارد  و سنگی باشد و مقر او در اب پاکیزه باشد و رنگ او سیاه و یا زرد بود ، بد باشد. و ماهی  خرد ، مردم گرمی دار را سود دارد و خداوند  معده سرد را زیان دارد.

گوشت خرگوش

گوشت او بد است و سوداوی . و از وی خون سوداوی خیزد . اصلاح او ان است که او را به روغن بادام یا روغن کنجد تازه بریان کنند و از برای سردی دار را ، به روغن جوز بهتر بود.

گوشت گوره خر

گرم باشد  وغلیظ . و خون را گرم کند . وشوربای او  را اگر بخورند ، درد گرده را نیک بود با دارچینی و زنجبیل . و درد گرده کسی را که  از بادها رنج دارد ، و درد مفاصل به سبب تری  ، دفع شود .

گوشت گاو کوهی

سخت بد باشد و باشد که خوردن او مردم را بکشد .

گوشت بز کوهی و میش کوهی

بد باشد و نزدیک باشد به گوشت گاو کوهی.

گوشت مرغ خانگی

 سید اسماعیل گوید تن مردم را غذایی نیک دهد و فربه کند و رطوبت معتدل فزاید و مزاج ها ی معتدل را سازنده باشد  و رنگ روی ، نیکو کند و اب پشت زیادت کند  خاصه مغز او  ، مغز مردم را غذای تمام دهد  تا بدان جا که عقل را بیافزاید . و مردم سردی را پیوسته نشاید و همه اعتماد بر ان نشاید کرد که بسیار باشد که قولنج ارد خاصه اگر به ترشی ها خورد چون ناردان  و غوره .  و از بهر ان گفته اند که مرغ خانگی به دوغ و جغرات (ماست ) نشاید پخت.

گوشت بط و مرغ ابی

غلیظ و بسیار فضول بود . و هر چه ماوا در اب پاکیزه تر دارد . بهتر باشد.اصلاح او ان است که او را به سرکه پزند وبه سذاب پزند وکرفس وپودنه خوش کنند.واگر اسفیدبا پزند.نخست لختی بجوشانند در اب وان اب بریزند یک بار-دو بار تا زهومت او برود.پس بپزند.چنان که خواهند و با نخود وشبت و گندنا ودارچینی. واگر بریان کنند.به بخار اب بریان کنند.واگریک ساعت بر بخار اب پیاز بیاورند پس به بخار اب بریان کنند.بهتر باشد و پیه او سخت لطیف است.  گوشت کلنگ                                                                                               همچون گوشت بط غلیظ بود لیکن کم فضول تر باشد.                                  گوشت کبوتر بچه                                                                                       گرم باشد.خون را گرم کند ومردم گرمی دار را از او نشاید خورد .لیکن از معده زودتر رود از مرغ خانگی ای که در شوربای او نخود و شبت پخته بود.طبع را نرم کند.مردم سردی دار را و قولنج را و درد پشت کهن را سود دارد و گرده را فربه کند.وقوت مردی زیلدت کند و دماغ را زیان دارد خاصه که بر یان بود.اگر از پس او شیرینی خورده شود.بخار از دماغ باز دارد نیکو بود.                                                              گوشت کبوتر و فاخته و کبوتر دشتی و مرغان                                                      گرم و خشک باشد چون از ایشان شور با سازند و نخود وشبت و گند نا و روغن بسیار موافق باشد مردم سردی دار را.                                                                                                            گوشت بنجشک دشتی و کوهی و خانگی                                               همه گرم و خشک باشند و غذا اندک دهند و تن را گرم کنند و قوت مردی را زیادت کنند و خاصه مغز ایشان و بچه ایشان خاصه که از گوشت ایشان با زرده خایه مرغ خایگینه کنند به روغن زیت چنان که نیم پخته باشد.و شوربای ایشان مردان سردی دار را سود دارد و هر چند بنجشک فربه تر شود . غذا بیشتر دهد.                                                                                       گوشت تیهو و دراج و کبک وتذرو                                                             همه نیک باشند بهترین و سیک ترین همه تیهوست و از همه غذای نیک خیزد.                                                                              گوشت مرغ سنگخواره.                                                                         این مرغ دو نوع است . یکی بزرگتر و دیگری خردتر.و گوشت هر دو سخت باشد و سخت گرم نباشد.واز وی سودا تولد کند و به سبب خشکی استسقا را سود دارد.                          گوشت نمک سود                                                                                      گرم وخشک است. با سبب نمک دیر گوارد . و قدید به سبب توابل که بر وی کرده باشند.گرم تر باشد. و غذای این گوشتها به قیاس با گوشت تازه اندک بود و قولنجی را زیان دارد. و بسیار خوردن این گوشتها گر و خارش ارد و خون را سودایی کند.                                                                                     فصل سوم                                                                                                     در شرح اعضای حیوانات                                                                          سر بریان گوسفند                                                                                                   غذا و تری بیش از بز دهد.وسر اهو از هر دو سبک تر باشد.در همه س غذایی قوی است و تن را گرم کند وکسانی را که بگوارد.قوت قوی دهد و قوت مردی زیادت کند و قولنجی را نشاید خورد.و بهترین سرها سر بز غاله وسر بره باشد وگوشت رخساره و بنا گوش :زیرا که ان را حرکت بسیار باشد و چشم هم  به سبب زیادتی حرکت.                           و مغز                                                                                                       سرد باشد و معده را بپالاید و او را با سعتر و خردل و ابکامه و انگدان و نمک باید خوردن.                                                             و چشم                                                                                                     را با نمک بسیا رتر باید . و پوست لبو غلیظ بود :زیرا که قولنج از ان تولد کند.                                                                                           و سربریان سیر نباید خورد و جز بر گرسنگی راستین نباید خورد و در روزگار گرم نباید خورد.وتا سه ساعت نگذرد از پس او اب نباید خورد.خاصه اب سرد .وشراب خوردن از پس ان تن را ممتلی کند..                                                               پا یچه                                                                                                            غذا اندک دهد و خون لزج تولد کند از ان . وکسی را که استخوان شکسته باشد و بسته باشند.سود دارد و اسهال خون و ریش روده ها را سود دارد و از بسیار خوردن ان بیم باشد که قولنج تولد کند.                                                         اشکنبه و روده                                                                                           دیر گوارد و زهومتناک باشد . وغذای او به قیاس به غذای گوشت اندک باشد.اصلاح او سرکه و سذاب و کرفس وپودینه باشد و به کرویا و ریزه و انگدان و وبسیار خوردن او بلغم افزاید.اشکنبه.از وی خلط غلیظ خیزد و لیکن بد نباشد.                                                                                                     و جگر                                                                                                           بره و بزغاله بهتر باشد و جگر بط و جگر ابی از جگر همه جانوران به باشد.جگر بز گشن هر گاه که  مصروع خورد. بیفتد ولیکن شبکوری را نافع بود.

سپرز                                                                                                              غذای بد سو داوی دهد.                                                                                گرده                                                                                                      دیر گوارد و زهومتناک بود.زیرا که گذر بول بر وی باشد.اصلاح او به دارچینی و پلپل باشد.

دل

                                                                                                      گوشت سخت باشد وبدگوار و غذای او نیک نباشد.  

                                    شش      

                                                                                                 غذا اندک دهد ودیر گوارد. پس اگر لابد خورده شود. شش بره و بزغاله بهتر باشد .دیگر به کار نیاید.  

 

پیه و مغز                                                                                  بسیار فضول باشد. وبسیار خوردن او بلغم افزاید. و پیه بط گرمتراز پیه دیگر مرغان و جانوران بود و تری او کمتر پیع خروس به درجه میانه است.پیه بط و پیه مرغ خانگی و پیه اشتر و کوهان او گرم باشد و تشنج را سود دارد.ومغز استخوان کمتر فضول دارد وغذای ان بهتر و بیشتر باشد و قوت تن و قوت مردی بیفزاید.

 

فصل چهارم

در طبیعت اباها

سکباج

مردم گرمی دار را سود دارد و مرطوب را نیست به سبب انکه  رطوبت ها ببرد و هم سود دارد و مردم سودائی و قلنجی را و هر عضوی که از عصب است چون : معده و رحم و مثانه.  جمله را زیان دارد و خداوند سرفه و درد پشت و زانو را و مانند ان  زیان دارد . و اگر کسی همچنین سکباج خورد  باید که از پس او حلوائی از شکر و نشاسته و روغن بادام خورد.

و از بهر مرطوب اصلاح ان است که چاشنی از انجین کنند و اندکی نگژد درافکنند و به کرویا و جوز بوا و قرنفل و سذاب و پودنه و سیر خشک کنند و انجیر تر کنند و زعفران تمام ؛ و از برای محرور چاشنی شکر کند.

اسپیدباج

او را شوربا هم گویند غذائی نیک است همه مزاجها را خاصه گر معتدل بود و تندرست را نیک سازد و اگر بوی افزارها در افکنند چون : دارچینی و پلپل و زیره و غیران مردم صفراوی را نشاید و اگر به روزگار سردتر بود لایق تر و اصلاح به ترشی و اب سرد باید کرد.

دوغ ابا (اش دوغ)و جغرات ابا(اش ماست)

غذا بسیار دهد و دیر گوارد و جز کسی را که معده او گرم باشد نشاید و در فصل گرما باید و مردم قولنجی را نشاید و اصلاح او به سذاب و پودنه و سیر و روغن زیت باشد  و حلوای انگبین با پانیذ و شراب صرف قوی و زنجبیل پرورده با کمونی(زیره) . و هرکس که نشان تری بر وی ظاهر باشد او را نشاید و گوشت هیچ و مرغ و گوشت بز به دوغ ابا نشاید پخت و روغن در نباید کرد.

ترف ابا (اش قره قوروت) و ترینه ابا (اش ترینه)

کمتر  از غذای دوغ ابا بود و آن روز که این ابا خورد میوه های تر و فقاع نشاید خورد.

زیره ابا

غذا اندک دهد لیکن صفرا بنشاند و رطوب ببرد و مردم گرمی دار را موافق بود و مردم سردی دار را یا بعد از وی باید که چیزی خورد که معده را  قوت دهد چون مصطکی و پودنه .

غوره ابا(اش غوره)

گرمی دار را موافق بود و در تابستان  بیشتر باید خورد. و قولنجی و کسانی را از سردی رنجی بود  نشاید خورد. و از پیش و از پس ان میوه های تر نباید خورد

نارابا(اش انار) و سماق ابا و زرشک ابا

همه با هم دیگر نزدیک است خون و صفرا بنشاند. و اگر مردم سردی دار خورند و اصلاح او به حلوای انگبین و به شراب قوی کنند.

نلک ابا (اش الوی کوهی)الو ابا(اش الوچه کوهی)

هردو صفرا را نیک است و طبع را نرم کند و خداوند سرفه را دیگر ترشی ها موافق تر خاصه به اسفناج و با مغز بادام اصلاح کنند.

قلیه ابکامه و قلیه سرکه

هر دو غذائی نیک است و معتدل است برای بیشتر مزاج ها را . و در همه فصل ها موفق باشد و از برای مردمان مرطوب ان را به سذاب و  سعتر (اویشن) و پودنه  و کرویه (زیره سبز)  اصلاح کنند. و از پس او حلوای انگبین خورند.

زبیبی و کشمش

هر دو غذایب قوی است به گرمی میل دار دواز نفخی خالی نیست .

گزر و آنچه از او کنند

گرده و مثانه را سود کند و قولنجی  را به از لفتی بود .

عدسی

نفخ کند و سودا افزاید و چشم تاریک کند اصلاح او به شذاب و پودنه و عسل و زعفران باشد.

هریسه (حلیم)

قوت بسیار دهد و فربه کند و خداوند ریگ گرده را  و مثانه را زیان دارد و اصلاح او ان است که بگوشت گوساله  یا به گوشت مرغ سازنند . و شیر از وی دور دارند و شبت اندر وی ریزند تا او را لطیف کند و گرمی دار را با سرکه و ابکامه خورد  و یا پلپل و دارچینی ومسکه بسیار بر کنند با روغن گاو و مسکه بهتر باشد.

فصل پنجم

در شرح ابزارها که به سرکه و جز آن سازند

کبر و سرکه

سپرز را بگدازد و سده بگشاید و محرور را موافق بود و مرطوب را نیز بد نباشد که لختی رطوبت ببرد .

پیاز به سرکه

انچه کهن باشد بخار به سر برفتد و شهوت طعام زیادت کند و سرکه او بهتر از او باشد .

سیب سرکه

مردم سرد مزاج را موافق است . پیاز دشتی ، مرطوب را شاید و قوت مباشرت را زیادت کند و مصروع را سود دارد

خیار به سرکه

تشنگی مردم گرمی دار را بنشاند , لیکن در معده ،دیر بماند ان را از پس قلیه ها و اسفیدباها خورند.

فصل ششم

در شیر و انچه از او سازند

شیر

 مرکب است از اب و پنیر و روغن . و ان اب که در شیر است زداینده است و روغن گرمتر است و هوائی است : و چون در شیر گوسفند پنیر بیشتر باشد از ان گفته اند که شیر گوسفند سردتر از شیرهای دیگر است.

و چون  روغن در شیر گاو بیشتر باشد گفته اند که شیر گاو گرمتر است از دیگر شیرها.  و چون اب در شیر اشتر و شیر خر بیشتر است گویند این هر دو شیر لطیف تر است و شوینده تر است از دیگر شیرها .

و شیر بز میان این و ان باشد  زیرا روغن او کمتر از روغن گاو است و پنیر او کمتر از پنیر گوسفند است

شیرگوسفند

سرفه را و تنگی نفس را سود دارد  و رنگ روی را صاف کند و فربه کند  . واگر با شکر خورند سود مندتر باشد و اگر شیر با برنج بپزند باد کمتر کند لیکن سده در جگر و ریگ در گرده و مثانه زودتولد کند . واز بسیار خوردن شیر شپش در افتد و بهق پدید اید  مگر شیر اشتر که از وی این علتها پدید نیاید و خداوند دردسر را زیان دارد و تاریکی چشم و شب کوری ارد و خداوند تب را سخت زیان دارد  و کسی را که جماع بسیار کند سود دارد .

دوغ

سرد سات به درجه دوم و خشک است به درجه اول ان وقت که تازه باشد و شیرین اندک حرارت در وی باشد چون ترش شود سرد مطلق باشد و اگر مسکه از وی جدا کنند تبهای دقی را سود دارد و اگر دوغ بپزنند و اهن تافته در وی کنند تا سطبر شود ابش کمتر شود اسهال خونی و صفرائی را باز دارد .

پنیر

پنیر تر دیر گوارد و مردم مرطوب را و قولنجی را زیان دارد و هرجند نرم تر باشد بهتر باشد و اگر با عسل خورند زودتر گوارد تا قولنجی را زیان کمتر کند و پنیر کهن تیزتر باشد بدان سبب تشنگی ارد و دیر گوارد و چنانکه چیزهای تیز خورند  لطیف شود و اصلاح بپذیرد پنیر به هیچ چیز اصلاح نپذیرد ودر وی هیچ خیر نیست   

فصل هفتم

در تره ها

کاسنی

بستانی باشد و دشتی باشد و دشتی را طرخشقوق ( کاسنی بیابانی ) گویند سرد و تر است بع درجه اول یوحنا بن ماسویه گوید : سرد است به درجه نخستین و خشک است به میانه درجه نخستین و طلخشقوق سرد است به اخر درجه نخستین تا به اول درجه دوم و هرچه تلخ تر بهتر بود زیرا که سده را بگشاید و معده گرم را سود دارد و معده را دشتی به از بوستانی. کسی را که شب اب از دهن برود هر بامداد برگی چند با یک درم نمک درشت بخورد سود دارد

کرفس

گرم و خشک است بادها را بشکند و سده بگشاید و اگر مصروع بخورد علت او بجنباند و جگر سپرز را سود دارد  و دیر گوارد و ادرار کند گرده و مثانه را پاک کند و زن ابستن را نشاید خوردن . واگر کسی کلفس خورده بود چون کژ دم او را بزند رنج سخت یابد.

گشنیز

سرد و خشک است و جالینوس می گوید که در وی اندکی گرمی است به دلایل ان که خنازیر را تحلیل و بسیار خوردن او دانش را زیان کند مضمضه به اب او دمیدگی دهان را سود دارد و خون بینی بازدارد .

طرخون

گرم و خشک است درد گلو ارد و دمیدگی دهان را سود دار د و شهوت جماع ببرد .

خرفه

سرد و تر است و تری ، بیشتر . تشنگی بنشاند و سوزش ادرار کردن را ببرد از بهر کندی دندانها برگ او بخایند سود دارد.

فصل هفتم

در بقول

ترب

گرم و تر است به درجه اول . اگر کسی ترب خورده باشد چون کژدم بزند زیاده رنج نیابد و تخم وی از وی قوی تر است پس پوست ،پس برگ ،پس گوشت معده را بد باشد و اگر از پس طعام خورند طبع را نرم کند و اگر از پیش طعام خورد طعام را بر فم معده دارد .

شلغم

گرم و تر است و باد ناک است منی را زیادت کند لیکن در معده دیر بماند پخته او چشم را سود دارد

پیاز

گرم است به درجه سوم و تر است به درجه دوم و با تیزی در او تلخی است و هر چه دراز تر باشد و پیاز سرخ تیز تر از سپید باشد و اب او لطیف تر از وی است و باناک است و درد سر ارد و از پخته او خلطی غلیظ تولد کند  ومنی را زیادت کند و بسیار خوردن او زیان دارد وچشم را تاریک کند.و خام او دردسر دارد و نقرس سرد را ببرد خام او که در زمین باشد و حیض ببارد .

سیر

گرم و خشک است به درجه سوم تن را گرم کند و گرمی او به گرمی غریزی ماند تشنگی ارد و خون رقیق کند و گونه روی سرخ کند و مضرت ابهای مخالف را باز دارد و باد ها را بشکند.

فصل نهم

در افزار های دیگ (چاشنی های غذا)

زیره

گرم و خشک است به درجه اول دوم بادها بشکند و رطوبت لطیف کند و بسیار خوردن او رنگ روی را زرد کند و سده بگشاید

دارچینی

گرم و خشک است به درجه سوم سده جگر بگشاید و معده و جگر را گرم کند و تبهای بلغمی را سود دارد و رطوبت از دماغ فرود ارد و دل قوی کند و گزیدن جنبدگان را سود دارد.

زنجبیل

گرم است به درجه سوم و خشک است به درجه دوم پرورده او به انگبین حفظ را زیادت کند و رطویتی که در سر و چشم بود پاک کندو قوت مردی زیادت کند و از گزیدن حیوانات موذی مانع باشد.

نمک

گرم و خشک است به درجه دوم و هرچه تلخ تر است گرم تر است

فصل دهم

در میوه های تر

انگور

گرم و تر است و گرمی او به اندازه شربتی باشد انچه نیک رسیده باشد از وی خونی خیزد نیک فربه کند و طبع نرم دارد  و انچه روزی چند اویزان کرده باشد نفخ کمتر کند.

غوره

 سرد و خشک است اب غوره مردم صفراوی را سود دارد و مردم سردمزاج  و قولنجی را نشاید

انجیر

گرم و خشک است به درجه اول طبع را نرم کند و مثانه را پاک کند و تن مردم از وی غذا بیشتر یابد که از دیگر میوه ها خاصه انچه سپید است.

زردالو

سرد و تر است به در جه دوم  و معده را نیک نیاید و زود از حال خویش بگرد و خلطی که از وی پدید اید بد باشد و بدتر ان بود که که از پس طعام خورده شود مردم گرم مزاج را موافق تر باشد .

سیب

سرد و تر است به درجه اول . و سیب ترش سردتر بود و سیب شیرین دل قوی کند و معده را از وی قوتی باشد و طبع را خشک کند  و گرمی دار را از وی مضرت نباشد مرطوب دفع مضرت او به شراب قوی کند.

گلابی

سرد و خشک است گلابی ترش لطیف تر باشد و سردتر و بادناک و دیر از معده بگزرد و قولنجی را سخت زیان دارد و دفع مضرت او گوارشها و زنجبیل پرورده کنند.

انار شیرین

گرم و تر است و معتدل است سینه و حلق را نیک باشد و انعاظ کند و لیکن باد او زود تحلیل پذیرد و در معده گرم صفرا گردد.

انار ترش

سرد و خشک است و قابض لطیف . معده و جگر گرم را سود دارد و شهوت جماع ببرد مردم سرد مزاج را سخت زیان دارد دفع مضرت او به زنجبیل پرورده کنند.

عناب

سرد است به درجه اول و در تری و خشکی معتدل است و اندکی به تری میل دارد و معده را بد است سرفه را سود دارد و سینه سود دارد و تیزی خون بنشاند .

فصل یازدهم

در میوه های خشک

خرما

گرم و تر است و خونی که از وی تولد شود لطیف باشد گرمی او قوی تر انگور باشدسینه و حلق را نیک باشد و اواز صافی کند و جگر فربه کند.

کشمش

به وی نزدیک است و اندکی نفخ کند.

جوز

گرم است به درجه دوم و خشک است به درجه اول.

بادام شیرین

 گرم و نرم است سینه را و شش را جگر را و سپرز را و گرده را پاک کند لیکن دیرگوارد .

بادام تلخ

گرم و خشک است و سنگ گرده را پاک کند.

پسته

در گرمی و خشکی معتدل است سده جگر بگشاید و گرده را نیک باشد و جگر را درست کند.

فصل دوازدهم

شیرینی ها

شکر

در گرم و تری معتدل است سینه را نرم کند و معده را نیک کند جگر و معده ای که بر وی صفرا غالب باشد او نیز صفرا باشد

عسل

گرم و خشک است به درجه دوم پیران را و مرطوبان را سود دارد و جراحت های پلید را پاک کند و محرور دفع مضرت او سکنگبین و لیمو واب انار ترش کنند.

حلوا

با معده بهتر از پالوده باشد زیرا که از لزوجت (چسبندگی ) کمتر بود دفع مضرت او چون دفع مضرت پالوده کنند.

فصل سیزدهم

در روغن ها

روغن جوز

طبع جوز دارد و معده را و گرده را نیک باشد و خداوند بلغم را بدین روغن از همه روغنها بهتر باشد.

روغن بادام

معتدل است معده را نیک باشد سرفه را سود دارد .

روغن کنجد

غلیظ است در گرمی معتدل است معده را نیک باشد.

روغن پسته

جگر را و گرده را سود دارد و سده را بگشاید و معده را بد باشد.

 

فرستادن یک دیدگاه

XHTML: شما می‌توانید از این برچسب‌ها استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>