کتاب حفظ البدن
توسط مدیر سامانه در ۱۱ شهریور, ۱۳۹۱ در ۰۷:۳۵ بعد از ظهر | دسته‌بندی شده در | با ۰ دیدگاه

کتاب ، مقدمه ای ندارد که به سیاق بیشتر مولفان کهن ، سبب تالیف را یادکرده باشد . از این رو ، می توان گفت اگر این رساله را از فخر رازی بدانیم ، احتمالا به تعبیر امروزین  کتابی دستی و البته مقدماتی در زمینه بهداشت بوده که برای خود یا خانواده یا دوستانش تالیف کرده است اما چنانکه یاد خواهد شد ، تدوین نهائی آن پس از مرگ فخر رازی انجام شده است. چون هنگام یادکرد داروهای ترکیبی ، به نام آنها بسنده کرده است و از شیوه تهیه آنها سخن نگفته است. اگر بعدا نسخه هائی یافت شود که مقدمه ای مبسوط  تر داشته باشد، شاید بتوان دیدگاه دقیقتری به دست داد اساسا متن ، در بردارنده انتقاد آراء بزرگان دانش طب نیست . کمترنشانی است که به رویا رویی با آنان پرداخته باشد.

 در مقدمه آغاز کتاب ، متن به ۸ مقاله  رده بندی شده است . هر کدام نیز به چند فصل ، قسمت شده اند. جای جای کتاب ، مولف به چندین مساله مطرح کرده و پاسخ داده که مقاله اول پر مساله شده است :

مقاله اول: در بیان علامات امزجه به سبیل اجمال است.در آغاز همین مقاله یادآور شده که شامل چندین فصل است اماپس از فصل اول باب دوم آمده که شامل ۵ فصل است . بنار این نوعی ناهمگونی در کتابت عنوان ها دیده میشود این مقاله به مبحث مزاجهای انسان اختصاص دارد که قدما به ۹ مزاج معتقد بوده اند:  چهار مزاج ساده که شمل سرد ، گرم ، تر و خشک  و چهار مزاج ترکیبی که شامل صفراوی ، سوداوی ، بلغمی و دموی و سرانجام یک مزاج معتدل . در نسخه خطی از هشت علامت امزجه ، شش علامت یاد شده است.

 مقاله دوم :    در بیان تدبیر هوا و در بردارنده ۵ فصل است در فصل اول از سببهای شش گانه تندرستی یاد کرده که اولین آن هواست فصول بعدی این مقاله به چرایی حاجت حیوانات به هوا، فصول چهارگانه سال ، هوای اقلیم های گوناگون و شرح هوای نیک و معتدل پرداخته است.

در مقاله سوم :    بحث درباره مضرت هواهای مختلف است که شش فصل دارد فصل اول و دوم مضرت هوای گرم و سرد است چهار فصل بعد از انواع عطرها یاد شده است در این مقاله گاه تعبیرهائی دیده می شود که نشان می دهد از اصطلاحات عامیانه و نثر محاوره ای استفاده کرده است. شاید شیوه تقریری بکار رفته است که فخر رازی می گفته و دیگری کتابت می کرده . بوی ناخوش شنیدن از جمله مواردی است که می توان گفت سبک شفاهی آن برجسته تر از شیوه کتابتی است.

مقاله چهارم :      که درباره مشروبات است سه بخش دارد و حجیم ترین مقالات ۸گانه است که حدود ۵۶ برگ از ۱۳۵ برگ را در بر می گیرد در این میان مسکرات ( مست کننده ها) مفصل تر آب آشامیدنی و میوه هاست . بخش اول آبهاست که در نه فصل تنظیم شده فصل اول به ۵ منفعت آب ، فصل دوم به صفات آب ، فصل سوم به نشانه های آب ، فصل چهارم به اقسام آب پرداخته می شود.

مقاله پنجم:     در تدبیر ماکولات است این بخش در متن شامل چهار جزء است که عملا دو جزء بیشتر یاد نشده در بخش اول دوازده فصل دیده می شود این فصول دوازده گانه شامل طبایع مختلف است : نانها ، گوشتها، اعضاحیوانات، ابزارها ( چاشنی های غذا) شیر ها ، تره ها ( سبزی ها) بقول ، افزار های دیک (ادویه خوراکیها) میوه های تر ، میوه های خشک و شیرینی هاست . بخش دوم در چگونگی غذا خوردن است که خود شامل دو فصل دیگر است .

مقاله ششم :     دو بخش است بخش اول به استقراغ مباشرت کردن اختصاص یافته در گذشته به همه انواع تخلیه های بدن ، استفراغ گفته می شودکه شامل : فصد ، حجامت ، قی ، جماع ، حقنه و جز آن بوده اما امروزه استفراغ در ذهن مردم فقط یاآور قی است و به همین دلیل مولف از واژه استفراغ برای مباشرت کردن( رابطه جنسی زن و مرد) استفاده کرده است در سرآغاز بخش اول یاد شده که بیست فصل دارد و به همامیزی جنسی اشاره کرده است بخش دوم مقاله ششم به انواع دیگر استفراغ ها اختصاص یافته است اما عملا گرمابه رفتن یاد شده است.

مقاله هفتم :  درباره حرکت و سکون است که چهار فصل دارد و به ورزش پرداخته است.

مقاله هشتم : ویژه خواب و بیداری است و دو فصل بی شماره دارد.

در رساله حفظ البدن گزارشی بالینی پزشکی دیده نمی شود دلیلی دیگر که کتاب ویژگی آموزش رسمی طب یا بحث در مقوله های پیچیده ندارد مخاطبانش دانشجویان و پزشکان روزگار مولف نبوده اند اما حفظ البدن در بر گزیده و تدوین موفقی از آثار دانشمندان دیگر است که البته با نثری استوار و ادیبانه تحریر شده است.

فرستادن یک دیدگاه

XHTML: شما می‌توانید از این برچسب‌ها استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>